Grody Severné Slovensko

Razem wybierzemy się na północ Słowacji, do regionu, który przez długie stulecia nękały głód i bieda. Trudne życie poddanych w kontraście z zapierającą dech w piersiach przyrodą do dziś zadziwia turystów. Twarda, zimna i surowa Orawa pokazuje swoje piękno. Jednym z największych skarbów jest bez wątpienia Oravský hrad.

Oravský hrad z pewnością trudno przeoczyć. Dumnie wznosi się na majestatycznej skale, dzięki czemu jest nie tylko dobrze widoczny, ale posiada też doskonałe położenie strategiczne. Oceńcie sami, dla nieprzyjaciół w głębokim średniowieczu zdobycie 112-metrowej, stromej skały było z pewnością niemal niemożliwe.

Jeśli myślicie, że zamek znajduje się blisko znanego Oravskiego zbiornika zaporowego (Oravská priehrada), jesteście w błędzie. Znajdziecie go nieco bardziej na południe, przy miejscowości Oravský Podzámok. Kiedyś prowadził tędy ważny szlak handlowy. W miejscu drewnianego grodziska powstał jego murowany następca. Po raz pierwszy wspominany jest w 1267 roku. Król Bela IV wymienił go za Żylinę, Varín i Suczany, dzięki czemu stał się zamkiem królewskim. Zamek przechodził przez ręce wielu właścicieli i szlachciców. Najważniejszym rodem w jego historii są bez wątpienia Thurzonowie. Pierwszy z nich, Franciszek I Thurzo, kupił go w 1556 roku. Później ród nie miał męskiego potomka, pozostało tylko 7 kobiet. Wybrały one jednego zarządcę, dzięki czemu miały kontrolę nad majątkiem. To właśnie dzięki Thurzonom Oravský hrad zyskał poprzez przebudowy postać, którą ma dzisiaj. Umocnienia zostały dostosowane i wzmocnione w latach 1556–1621.

Również Oravskiego hradu nie ominęła katastrofa w postaci pożaru. Ogarnął on zamek dokładnie w 1800 roku. Prawdopodobnie winna była tylko jedna jedyna iskra, która po wylocie z komina zajęła cały dach. Pierwsze najpilniejsze naprawy przeprowadzono dopiero po wieku. Trwały one w latach 1906–1912. Podczas drugiej wojny światowej na zamku osiedliły się wojska niemieckie, które zorganizowały na terenie obiektu wojskowy punkt obserwacyjny. Do znaczącej naprawy doszło dopiero w latach 1953–1968.

Co można dziś zobaczyć na zamku nad rzeką Orawą? W pomieszczeniach zamkowych mieści się ekspozycja Oravského múzea. Najważniejszą częścią jest część historyczna, czyli sam zamek. Jego piękno oczarowało filmowców z całego świata. Wielu z Was z pewnością wie, że na zamku kręcono film „Sokoliar Tomáš”, ale mamy jeszcze jedną ciekawostkę. Z Oravskiego hradu pochodzą również ujęcia kultowego filmu „Drakula” z 1922 roku. Częścią muzeum jest także ekspozycja etnograficzna, koncentrująca się na tradycyjnym stylu życia mieszkańców Orawy. Nacisk położono na to, co najbardziej typowe, czyli pasterstwo. Po trzecie, znajdziecie tu ciekawą ekspozycję przyrodniczą, prezentującą faunę i florę Orawy.

Najlepiej zakwaterować się bezpośrednio pod skałą zamkową w Oravskim Podzámku. Na Orawie można znaleźć bardzo tanie noclegi. Obowiązuje tu zasada „za mało pieniędzy wiele muzyki”. Będziecie mogli wybrać z oferty schroniska turystycznego, kwatery prywatnej, pensjonatu czy którejś z prywatnych chat. Niezależnie od tego, czy jesteście we dwoje, z rodziną czy w większej grupie, z pewnością znajdziecie to, czego szukacie.

Podróżowaliście już kiedyś z zachodniej na wschodnią Słowację przez Poważe i zastanawialiście się nad nazwą majestatycznych ruin zamku znajdujących się bezpośrednio nad drogą? Prawdopodobnie był to hrad Strečno. Jest to jeden z wielu zamków nad rzeką Wag (Váh) i popularny cel turystyczny, przy którym warto zrobić sobie przerwę.

Zamek znajdziecie nad wioską o tej samej nazwie, Strečno. Leży przy rzece Wag, na wschód od Żyliny (Žilina). Strečno tworzy tło na wysokiej skale i z pewnością go nie przeoczycie.

Aby poznać piękno tego zabytku, będziecie musieli wspiąć się na wysokość 420 metrów nad poziomem morza. Warto to jednak zrobić. Poznacie jego historię i teraźniejszość. Interesujące jest to, że zamek nie jest aż tak stary. Pierwsza pisemna wzmianka o nim pochodzi z 1316 roku, kiedy to prawdopodobnie stała tu tylko wieża zamkowa. Mimo to jest to jeden z młodszych zamków. Chronił ważny szlak handlowy przez Poważe i pobierano tu cło.

Założenie zamku przypisuje się rodowi Balašovcov. Zamek stał się później własnością królewską. Zarządzał nim nikt inny jak Matúš Čák Trenčiansky. Później przeszedł w ręce rodu Pongrágovcov. Ciekawostką jest, że ta rodzina zarządzała również pobliskim Starým hradem i dzięki temu miała kontrolę nad wszystkim, co wkraczało na Poważe. Potem jego właściciele szybko się zmieniali i zamek przeszedł przez wiele rąk. Najbardziej znanym właścicielem był prawdopodobnie Ján Zápoľský.

Później zamek stał się centrum powstańców. Wojska cesarskie miały przewagę i uszkodziły zamek. Miało to miejsce w XVII wieku i od tego czasu Strečno przez wiele lat niszczało. Rekonstrukcja rozpoczęła się w 1978 roku, a obiekt udostępniono w 1995 roku.

Jednym z właścicieli zamku był František Vešeléni. To imię prawdopodobnie nikomu z Was nic nie mówi, ale jego żona miała bardziej znane nazwisko. Žofia Bošňáková. 45 lat po jej śmierci znaleziono jej ciało w nienaruszonym stanie, a nie była balsamowana! Miejscowi zaczęli ją uważać za świętą, a jej ciało wystawiono w pobliskiej Tepličke nad Váhom. Niestety, w 2004 roku sprawca podłożył ogień i uszkodził ciało. Po konserwacji szczątków, ciało Žofii jest ponownie wystawione od 2012 roku. Kolejną ciekawostką zamku jest to, że kręcono tu film Smocze serce (Dračie srdce). W zamku znajduje się ekspozycja Muzeum Poważskiego w Żylinie (Považské múzeum v Žiline), a uwagę przyciągają także regularne imprezy kulturalne czy nocne zwiedzanie.

Bezpośrednio w Strečne znajduje się wystarczająca liczba obiektów noclegowych. Znajdziecie tu hostele lub pensjonaty. Innymi miejscowościami w pobliżu Strečna, w których możecie wypoczywać, są na przykład Varín czy Vrútky. Wystarczy wybrać i budzić się z wielowiekowymi murami tuż nad sobą. Hrad Strečno to oferuje i wiele więcej, wystarczy przyjechać i się przekonać.

Zachowanych zamków jest u nas dziś stosunkowo niewiele. Jeśli nie lubią Państwo błąkać się pomiędzy niestabilnymi ruinami i domyślać się wyglądu budowli, warto odwiedzić miasto Kežmarok. Miejski zamek stoi tu od stuleci w niemal niezmienionej postaci. Mają Państwo możliwość zajrzeć w życie szlachty i panów zamkowych, najbogatszych ludzi tamtej epoki.

Dziś zamek sprawia wrażenie romantycznej rezydencji. Nie zawsze tak było. Zamek był początkowo gotycki i powstał na przełomie XIV i XV wieku. Nie wyrósł na „zielonej łące”. Na jego miejscu stał Kostol sv. Alžbety z 1251 roku. Do kościoła dobudowano później skrzydło mieszkalne, co przekształciło go w klasztor.

Pierwsza pisemna wzmianka o zamku pochodzi z 1447 roku. Późniejszy właściciel, Imrich Zápoľský, nakazał zburzenie kościoła wraz z klasztorem. Stało się to w 1486 roku. Materiał budowlany z klasztoru wykorzystano przy budowie zachodniego skrzydła zamku. Wiele słowackich zamków dotknęły pożary. Ogień uczynił wiele z nich niezdatnymi do zamieszkania i z powodu braku funduszy zaczęły popadać w ruinę. Podobna katastrofa nie ominęła Kežmarského hradu, i to kilkukrotnie. Miał on jednak więcej szczęścia. Jeden z pożarów wybuchł w 1575 roku. Przebudowa miała styl renesansowy, a krótko po niej zamek trafił w ręce jednego z najbardziej wpływowych rodów, Thökölyovcov.

Z chłodnego zamku, dzięki różnym przebudowom, Kežmarský hrad zaczął upodabniać się do przytulnej i romantycznej rezydencji. Przebudowa na zamek uzyskała finalną wersję w 1657 roku, kiedy artyści z Włoch udekorowali całe jego wnętrze. Nawet zamkowa stajnia miała żłoby wykonane z marmuru. Rok później zbudowano, a właściwie przebudowano kaplicę, która mieści się w dawnej bastei obronnej.

Sławny okres zamku zakończył się w 1720 roku, kiedy wykupiło go miasto Kežmarok. Był wykorzystywany do celów gospodarczych, przez co zaczął niszczeć. Zniszczono również część umocnień zamkowych. W 1931 roku miasto utworzyło w wieży małe Mestské múzeum. Kežmarský zámok stał się smutno sławny z powodu faktu, iż podczas II wojny światowej stacjonowali w nim Niemcy, którzy stracili kilku partyzantów. Od 1960 roku rozpoczęła się szeroko zakrojona rekonwersja oraz przygotowania do udostępnienia obiektu zwiedzającym.

Ekspozycje zamkowe są niezwykle różnorodne. Kežmarok od zawsze był miastem rzemieślników, w którym działało aż 36 średniowecznych cechów. Ich herby oraz tradycyjne narzędzia można znaleźć bezpośrednio na zamku. Ekspozycjami, znanymi również z innych zamków, są różnego rodzaju bronie czy zwiedzanie kaplicy zamkowej. Interesująca jest głodownia, ekspozycja średniowiecznej apteki czy zabytkowych pojazdów. Każdy znajdzie coś dla siebie podczas zwiedzania.

Kežmarok, jako jedno z najważniejszych miast na Spiszu (Spiš), oferuje wiele możliwości zakwaterowania. Oprócz hoteli i schronisk dostępnych jest wiele pensjonatów. Czeka tu na Państwa również nocleg w kamienicy bezpośrednio na rynku. Jeśli szukają Państwo tańszego zakwaterowania, warto wybrać jeden z licznych kwater prywatnych. Zachęcamy do poznania Spisza bezpośrednio z jego centrum, spod murów Kežmarského hradu.