Zabytki Bratislava - Záhorská Bystrica

Slavín to pomnik poległych żołnierzy radzieckich, którzy zginęli w walkach II wojny światowej na terenie Zachodniej Słowacji. Jest jedynym czynnym cmentarzem wojskowym w miejscowości Bratislava, w dzielnicy Staré Mesto. Znajduje się na przedgórzu pasma Malé Karpaty i przede wszystkim ze względu na piękny widok sprzed pomnika jest bardzo częstym celem spacerów. W 1962 roku Slavín został ogłoszony narodowym zabytkiem kultury.

Pomnik wznoszono w latach 1957–1960, a jego uroczyste odsłonięcie miało miejsce w dniu 15. rocznicy wyzwolenia miasta przez Armię Czerwoną, czyli 4 kwietnia 1960 roku. Projekt artystyczny pomnika jest dziełem słowackiego rzeźbiarza i architekta Jána Svetlíka, który pracował nad nim z zespołem kilku innych artystów. Koncepcję pomnika wkomponowano w miejsce, gdzie już w czasie jego budowy znajdowały się groby poległych żołnierzy, których układ monument w pełni respektuje. Łącznie na Slavínie miejsce wiecznego spoczynku znalazło 6 845 żołnierzy, a na cmentarzu w otoczeniu pomnika kolejnych około 7 000 żołnierzy Armii Czerwonej.

Monument o łącznej wysokości 52 m składa się z kilku części. Wejście stanowią schody, a w otoczeniu znajduje się kilka rzeźb i grup rzeźbiarskich. Wzmacniają one całościowy odbiór wizualny podczas zwiedzania, aż po przejście do samego obelisku. Centralna część pomnika pełni funkcję sali ceremonialnej. Jej częścią jest obelisk o wysokości 39,5 m. Na jego szczycie wznosi się 11-metrowa rzeźba dłuta rzeźbiarza Alexandra Trizuljaka. Przedstawia ona żołnierza radzieckiego zawieszającego flagę. Sama klatka piersiowa żołnierza ma szerokość 1,8 m, a rozpiętość jego ramion wynosi 5 m.

W czasach radzieckiej Czechosłowacji warunkiem każdej wizyty zagranicznej delegacji było przybycie na Slavín i oddanie hołdu. Obecnie nie jest to już co prawda wymogiem, ale miejsce to jest często nieoficjalnie odwiedzane przez zagranicznych mężów stanu, zwłaszcza z krajów byłego Związku Radzieckiego. Najczęściej jednak w jego okolicy można spotkać lokalnych mieszkańców i zagranicznych turystów, którzy przychodzą podziwiać widok na całe miasto.

Pomnik budzi mieszane uczucia. Z jednej strony Słowacy są wdzięczni żołnierzom, którzy pokonali nazistów w 1945 roku, i szczerze oddają cześć tym ofiarom. Z drugiej strony pozostaje żal związany z przejęciem władzy nad Czechosłowacją przez ZSRR (1948) oraz inwazją wojsk Układu Warszawskiego (1968). Niezależnie od tego, które z tych odczuć przeważa podczas patrzenia na pomnik, jego monumentalny wygląd robi wrażenie.

Osoby, które jeszcze nie odwiedziły Slavína, mogą to zmienić. Otoczenie miejsca, precyzyjne wykonanie pomnika i spokój towarzyszący spacerowi tworzą wyjątkową atmosferę. Dzielnica Staré Mesto ma swój własny charakter. Rezerwacja noclegu w pobliżu obiektu Slavín umożliwia spacerowanie uliczkami stolicy oraz zwiedzanie znanych atrakcji Bratislavy.

Centrum miasta Bratysława jest przeplatane kilkoma rzeźbiarskimi perełkami, które nieodłącznie należą do tego miasta. Napoleon, Schöne Náci, Július Satinský,... Czy potrafią Państwo wyobrazić sobie spacer uliczkami części Staré Mesto bez nich? Wiele z nich ma swoją własną historię i unosi się nad nimi pewna zasłona tajemnicy. Dotyczy to w zupełności rzeźby o nazwie Čumil, która stała się poniekąd symbolicznym znakiem miasta Bratysława.

Od 1997 roku wesoło wygląda ze studzienki kanalizacyjnej na skrzyżowaniu ulic Laurinská, Panská i Rybárska brána. Brązowa rzeźba powstała w pracowni rzeźbiarza, malarza i artysty Viktora Hulíka. W czasie, gdy trwała obszerna rewitalizacja centrum miasta, ówczesny burmistrz dzielnicy Staré Mesto chciał w jakiś sposób uatrakcyjnić tę przestrzeń. Zwrócił się do kilku artystów, którzy przedstawili swoje propozycje. Ostatecznie wybrano trzy rzeźby: Napoleonský vojak, Schöne Náci i Čumil. To właśnie ten ostatni wywołał wokół siebie ogromny zachwyt i stał się prawdziwym hitem. Od tamtej pory do miasta Bratysława napływają tłumy rodzimych i zagranicznych turystów, aby zrobić sobie zdjęcie z tutejszym „dziwakiem”.

Gdy staną Państwo bliżej rzeźby, Państwa uwadze z pewnością nie umknie fakt, że ma ona znacznie wytartą czapkę. Istnieje na to bardzo proste wyjaśnienie. Turyści i mieszkańcy wierzą bowiem, że jeśli jej Państwo dotkną, przyniesie to Państwu szczęście. Trudno powiedzieć, czy to prawda – według wielu to tylko wymysł. Warto jednak spróbować i dotknąć, bo co, jeśli jednak się uda?

Do dziś krążą różne spekulacje i fabulacje na temat tego, kim tak naprawdę jest Čumil. Od historii o żołnierzu, przez komunistycznego patrona miasta Bratysława, po jedną z najczęściej powtarzanych opowieści wśród mieszkańców. Według niej Čumil był robotnikiem pracującym w kanale, który skracał sobie czas pracy, obserwując przechodniów. A jego tajemniczy uśmiech przypisują temu, że ze swojej „niewidocznej” pozycji zagląda dziewczętom pod spódnice. Według słów autora rzeźby nie chodzi jednak o nikogo konkretnego, to po prostu zwykły bratysławski ciekawski. Przypomina mu ona bowiem okres starego deptaka, który odwiedzał jako nastolatek. Uśmiech rzeźby ma wyrażać spokój i dobry nastrój, który panował wówczas na deptaku.

Jeśli byli Państwo w mieście Bratysława do tej pory tylko z powodu pracy, zakupów czy wylotu na wakacje, niech Państwo spróbują tym razem zrobić sobie wycieczkę jak prawdziwi turyści. Proszę zarezerwować nocleg w mieście Bratysława, ewentualnie bezpośrednio na stronie dzielnicy nocleg Bratislava Staré Mesto, i udać się śladami bratysławskich atrakcji i zabytków. Bratislavská zoologická záhrada, majestatyczny Bratislavský hrad czy znana Michalská brána to tylko kilka znanych atrakcji. Te mniej znane znajdą Państwo, wędrując uliczkami, szukając ukrytych kawiarni i próbując lokalnego, pysznego street foodu.