Grody Východné Slovensko

Istnieje niewiele przypadków, w których bogactwo przyrodnicze łączy się z kulturowym. Jeden z nich znajduje się na Spiszu, jednym z najbardziej znanych i odwiedzanych regionów Słowacji. I nie jest to tylko słowacki, ale europejski unikat. Spišský hrad. Jeden z największych w całej Europie.

Ze względu na swoją majestatyczność zamku nie da się przeoczyć. Zobaczycie go z daleka, już z autostrady. Pod nim leży miasteczko Spišské Podhradie, słynące z katedry i seminarium duchownego. Spišský hrad znajduje się na miejscowym wzgórzu trawertynowym i ze swoją powierzchnią ponad 40 000 metrów kwadratowych jest jednym z największych w całej Europie.

Całe wzgórze zamkowe jest narodowym pomnikiem przyrody. A sam zamek jest wpisany na Listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Wzgórze trawertynowe, na którym stoi zamek, ma strategiczne położenie. Znajduje się bowiem 200 metrów nad otaczającym terenem, a końcowe metry są niemal pionowe. W przeszłości skały trawertynowe stanowiły wielką przeszkodę dla wrogów. Grodzisko było zamieszkane już w dawnych czasach przez stare kultury, nawet jeszcze w okresie przed naszą erą. Okres od X do XIII wieku oznaczał dla zamku wielki rozkwit. Ze względu na ataki Tatarów istniała pilna potrzeba budowy zamku obronnego. Jako pierwsza powstała potężna majestatyczna wieża, która została zniszczona przez trzęsienie ziemi. W XIII wieku zbudowano jej następczynię – wieżę, która stoi do dziś.

W tym okresie na zamku panował ożywiony ruch budowlany. Paradoksem jest, że zamek rozwijał się pomimo niszczycielskich najazdów mongolskich w 1241 roku. Wiek później doszło do kolejnej rozbudowy zamku. Dziedziniec o wymiarach 150 x 60 metrów był jak na swoje czasy wyjątkowo przestronny. Dolny potężny dziedziniec, dzięki któremu zamek ma tak dużą powierzchnię, z biegiem czasu stał się ciężarem. Niepotrzebne było utrzymywanie tu straży i obrona tak dużego terenu. Dlatego z biegiem czasu zaczął być wykorzystywany prawie wyłącznie do celów gospodarczych.

Zamkiem władali znane rody panujące. Na uwagę zasługują Thurzonowie, Zapolyowie i Czaki. Z biegiem czasu zamek zaczął niszczeć, a ostatnią rolę odegrał podczas powstania. Stacjonowały tu wojska cesarskie, które później zamek opuściły. Gwoździem do trumny zamku był pożar w 1780 roku. Zamek następnie niszczał, co trwało aż do 1945 roku. Na rekonstukcję musiał jeszcze trochę poczekać. Prace ratunkowe na zamku rozpoczęły się dopiero w 1961 roku.

Zwiedzanie zamku jest interesujące dla każdego. Wieża zamkowa, sala tortur, ekspozycja broni z epoki czy spacer po dolnym dziedzińcu oferują szerokie spektrum tego, co można zobaczyć. Szkoda byłoby pominąć także atrakcje w okolicy, katedrę św. Marcina w Spišskej Kapitule czy historyczną Levočę.

Zakwaterowanie z najlepszym dostępem do Spišskiego hradu znajdziecie w Spišskim Podhradí lub pobliskiej Žehrze, która szczyci się kościółkiem wpisanym również na listę UNESCO. Do wyboru będziecie mieć przede wszystkim kwatery prywatne, ale znajdziecie także przystępne cenowo i przyjemne pensjonaty. Poznajcie nasze europejsko znane unikaty i wyruszcie odkrywać tajemnice Spiszu.

Północny wschód Słowacji graniczący z Polsą mało kto typowałby na miejsce, w którym można znaleźć ciekawe zamki. Mimo to mamy dla Was propozycję wycieczki również w ten region. Jeśli wybierzecie się poznawać piękno Pienin czy rzeki Dunajec, odwiedźcie miasto Stará Ľubovňa. Nad nim góruje znany Ľubovniansky hrad.

W przeszłości, gdy Słowacja jeszcze nie istniała, handel między naszą ojczyzną a okolicą odbywał się podobnie jak dzisiaj. Węgry i Polska były ważnymi partnerami, a jeden z najważniejszych szlaków handlowych tamtych czasów przebiegał tuż pod dzisiejszym Ľubovnianskym hradom. Powstał on jako zamek strażniczy, który zapewniał obronę i bezpieczeństwo szlaku. Został wzniesiony około 1280 roku przez męża córki króla węgierskiego Beli IV.

Zamek przeszedł początkowo zmienny rozwój. Jego właściciele często się zmieniali, zdarzało się, że dany ród zarządzał nim przez zaledwie 4 lata. Mimo tej niestabilności Ľubovniansky hrad trwale zapisał się w historii. Polska porozumiała się z Węgrami w sprawie pokoju, ponieważ Węgry były zainteresowane poszerzeniem swojego imperium w kierunku Dalcji i Wenecji. Walki z Polską niepotrzebnie je osłabiały, dlatego pokój był najlepszym rozwiązaniem. Co więcej, Polska pożyczyła Węgrom pieniądze na podbój nowych terytoriów, dlatego potrzebowała zabezpieczenia. W ten sposób w 1412 roku Ľubovniansky hrad wraz z 16 innymi miastami spiskimi trafił w polskie zastawienie.

Okres polskiej zwierzchności trwał od 1412 roku aż do 1769 roku. Zamek był wówczas zamieszkany przez polskich starostów reprezentujących zastawione terytorium. Dla zamku był to istotny okres. W tym czasie przeprowadzono na nim przebudowy, w czym swój udział miał także pożar zamku z 1553 roku. Król Zygmunt August nakazał rozległą przebudowę w renesansową twierdzę. Ciekawostką jest, że w tamtym czasie na zamku wzniesiono nowoczesny bastion – basztę obronną. Przez pewien czas na zamku znajdowały się również polskie klejnoty koronacyjne.

Polska zwierzchność nad zamkiem zakończyła się w 1772 roku za panowania Marii Teresy. Najważniejszym rodem ostatniego okresu, a zarazem ostatnim właścicielem zamku, był ród Zamoyskich, który władał nim od 1883 do 1945 roku.

Jak to wygląda z zamkiem dzisiaj? Część zamku zachowała się w pierwotnej formie, a część ma postać ruin. Nudzić się tu z pewnością nie będziecie. W zachowanej części znajduje się muzeum, w którym będziecie mieli okazję zobaczyć ekspozycje mebli z epoki, broni czy salę wystawową. Bezpośrednio pod skałą zamkową leży kolejna atrakcja  Múzeum ľudovej architektúry. Na własne oczy zobaczycie więc, jak żyło się nie tylko szlachciciom, ale także ich poddanym.

Stará Ľubovňa oferuje w regionie szerokie możliwości zakwaterowania. Na swoje konto przyjdą zarówno bardziej wymagający goście, którzy preferują hotele, jak i ci, którzy wolą tańsze noclegi. Wystarczająca liczba kwater prywatnych, domów wycieczkowych i domków letniskowych przekona Was, abyście i Wy odwiedzili Ľubovniansky hrad.

Zachowanych zamków jest u nas dziś stosunkowo niewiele. Jeśli nie lubią Państwo błąkać się pomiędzy niestabilnymi ruinami i domyślać się wyglądu budowli, warto odwiedzić miasto Kežmarok. Miejski zamek stoi tu od stuleci w niemal niezmienionej postaci. Mają Państwo możliwość zajrzeć w życie szlachty i panów zamkowych, najbogatszych ludzi tamtej epoki.

Dziś zamek sprawia wrażenie romantycznej rezydencji. Nie zawsze tak było. Zamek był początkowo gotycki i powstał na przełomie XIV i XV wieku. Nie wyrósł na „zielonej łące”. Na jego miejscu stał Kostol sv. Alžbety z 1251 roku. Do kościoła dobudowano później skrzydło mieszkalne, co przekształciło go w klasztor.

Pierwsza pisemna wzmianka o zamku pochodzi z 1447 roku. Późniejszy właściciel, Imrich Zápoľský, nakazał zburzenie kościoła wraz z klasztorem. Stało się to w 1486 roku. Materiał budowlany z klasztoru wykorzystano przy budowie zachodniego skrzydła zamku. Wiele słowackich zamków dotknęły pożary. Ogień uczynił wiele z nich niezdatnymi do zamieszkania i z powodu braku funduszy zaczęły popadać w ruinę. Podobna katastrofa nie ominęła Kežmarského hradu, i to kilkukrotnie. Miał on jednak więcej szczęścia. Jeden z pożarów wybuchł w 1575 roku. Przebudowa miała styl renesansowy, a krótko po niej zamek trafił w ręce jednego z najbardziej wpływowych rodów, Thökölyovcov.

Z chłodnego zamku, dzięki różnym przebudowom, Kežmarský hrad zaczął upodabniać się do przytulnej i romantycznej rezydencji. Przebudowa na zamek uzyskała finalną wersję w 1657 roku, kiedy artyści z Włoch udekorowali całe jego wnętrze. Nawet zamkowa stajnia miała żłoby wykonane z marmuru. Rok później zbudowano, a właściwie przebudowano kaplicę, która mieści się w dawnej bastei obronnej.

Sławny okres zamku zakończył się w 1720 roku, kiedy wykupiło go miasto Kežmarok. Był wykorzystywany do celów gospodarczych, przez co zaczął niszczeć. Zniszczono również część umocnień zamkowych. W 1931 roku miasto utworzyło w wieży małe Mestské múzeum. Kežmarský zámok stał się smutno sławny z powodu faktu, iż podczas II wojny światowej stacjonowali w nim Niemcy, którzy stracili kilku partyzantów. Od 1960 roku rozpoczęła się szeroko zakrojona rekonwersja oraz przygotowania do udostępnienia obiektu zwiedzającym.

Ekspozycje zamkowe są niezwykle różnorodne. Kežmarok od zawsze był miastem rzemieślników, w którym działało aż 36 średniowecznych cechów. Ich herby oraz tradycyjne narzędzia można znaleźć bezpośrednio na zamku. Ekspozycjami, znanymi również z innych zamków, są różnego rodzaju bronie czy zwiedzanie kaplicy zamkowej. Interesująca jest głodownia, ekspozycja średniowiecznej apteki czy zabytkowych pojazdów. Każdy znajdzie coś dla siebie podczas zwiedzania.

Kežmarok, jako jedno z najważniejszych miast na Spiszu (Spiš), oferuje wiele możliwości zakwaterowania. Oprócz hoteli i schronisk dostępnych jest wiele pensjonatów. Czeka tu na Państwa również nocleg w kamienicy bezpośrednio na rynku. Jeśli szukają Państwo tańszego zakwaterowania, warto wybrać jeden z licznych kwater prywatnych. Zachęcamy do poznania Spisza bezpośrednio z jego centrum, spod murów Kežmarského hradu.

Hrad Krásna Hôrka należy do nielicznych dobrze zachowanych zamków na Słowacji. Pomimo szkód wyrządzonych przez pożar reprezentuje on klasyczny zamek, który wygląda dokładnie tak, jak przed wiekami. Zapraszamy do przeniesienia się z nami do czasów królów i bajecznych książąt. Warto odwiedzić ten wyjątkowy zamek.

Znajdą go Państwo zaledwie kilka kilometrów od miasta Rožňava, leżącego niedaleko granicy państwowej z Węgrami. Wznosi się nad miejscowością Krásnohorské Podhradie, tworząc dobrze znaną scenerię.

Pasmo Slovenské Rudohorie, obszar znajdujący się w pobliżu zamku, od niepamiętnych czasów było ważnym rejonem górniczym. Ziemia kryje wiele bogactw, które trzeba było transportować na targi. Hrad Krásna Hôrka powstał jako zamek obronny chroniący ten ważny szlak handlowy. Stoi na wzniesieniu, które zapewniało schronienie królowi Beli IV przed najazdami Tatarów.

Początki samego zamku sięgają XIII wieku. Początkowo składał się on tylko z jednej wieży obronnej, pałacu mieszkalnego i obwarowań. Ród Bebekovci, który władał zamkiem, obawiał się ataków tureckich. Wzmocnił więc system obronny zamku i przeprowadził rozległą przebudowę. Później wojska tureckie zajęły obiekt Bebekovský hrad w miejscowości Fiľakovo. Został on zajęty za zgodą wojsk cesarskich, co wymagało odwetu ze strony rodu Bebekovci. František Bebek zaczął atakować wojska cesarskie oraz siedziby jego szlachty. Jego działania nie pozostały bez odpowiedzi – trafił na wygnanie, a jego syn do więzienia z powodu powstania przeciwko cesarzowi, przez co ród wygasł.

Hrad Krásna Hôrka trafił w ręce cesarskie i władali nim kapitanowie królewscy. Nie pomagali oni zbytnio zamkowi, dopóki do władzy nie doszedł Peter Andrássy. Jego ród władał przez długie lata. Rozpoczął on rozległą przebudowę, a na mocy dokumentu darowizny zamek w 1642 roku przekazano na własność rodu Andrássyovci. Krásna Hôrka stała się okazałą siedzibą reprezentacyjną. Do rodu Andrássyovci należał również pobliski kaštieľ Betliar, a rodzina brała udział w rozwoju obu zabytków. W 1857 roku zamek stał się ich muzeum rodowym. Na zamku mieli decydujący głos aż do 1945 roku, od kiedy zamek stał się własnością państwa.

Wiele zamków dotknęła katastrofa w postaci pożaru. Obiekt Krásna Hôrka długo omijała ta klęska. Aż do 2012 roku, kiedy pożar zniszczył gontowy dach, dzwonnicę i część ekspozycji. Nie muszą się Państwo obawiać, około 90% eksponatów pozostało nienaruszonych, a zamek przechodzi rekonstrukcję, dzięki której odzyska swój dawny wygląd.

Noclegi w okolicy znajdą Państwo w pobliskich miejscowościach, takich jak Krásnohorské Podhradie, Krásnohorská Dlhá Lúka lub w niedalekim mieście Rožňava. W ofercie znajduje się wiele pensjonatów o różnym standardzie, od przytulnych, domowych po bardziej luksusowe. Oczywiście mogą Państwo wybrać również jeden z hoteli lub kwater prywatnych, których jest bardzo dużo. Każdy znajdzie coś dla siebie, a pod murami obiektu Krásna Hôrka dostępne są tanie noclegi, dzięki którym spędzą Państwo tutaj niezapomniany pobyt.