Zabytki techniczne Veľký Biel

Vodný mlyn Jelka, pod inną nazwą Némethov mlyn, jest usytuowany w miejscowości Jelka, nad brzegiem rzeki Malý Dunaj. Jest to pierwotnie młyn wodny pływający (łodziowy), który w 1905 roku został przebudowany na młyn kołowy. W regionie uważany jest za ciekawy zabytek, ponieważ posiada trzy kondygnacje. Młyn w miejscowości Jelka jest ekspozycją muzeum Vlastivedné múzeum v Galante.

Lokalizacja, w której się znajduje, była odpowiednia dla młynów wodnych. W 1866 roku nad rzeką Malý Dunaj znajdowało się około 37 młynów, z czego w miejscowości Jelka były 4. W 1902 roku było ich tu już 7, a ich nazwy pochodziły od właścicieli. Némethov mlyn, który był pierwszy w kolejności w kierunku z góry, jest obecnie udostępniony zwiedzającym. Pierwsza wzmianka o nim datowana jest na 1894 rok.

W przeszłości młyny pełniły funkcję gospodarczą. Charakter techniczny młynów z czasem utrudniał jednak rozwój procesu mielenia, a ich lokalizacja kolidowała z żeglugą. W 1885 roku przyjęto ustawę wodną, na mocy której zlikwidowano młyny wodne naruszające przepisy policyjne dotyczące bezpieczeństwa żeglugi. Doszło do przebudowy młyna na kołowy. Przebudowa trwała od 1900 roku, a młyn wznowił mielenie w 1906 roku. Mielono w nim przeważnie żyto, a według opowieści dawnego właściciela przychodzili tu gospodarze, aby zmielić zboże na mąkę lub kaszę. Młyn pracował do 1951 roku.

Dominantą młyna jest drewniany budynek młyński. Urządzenia technologiczne młyna składają się z trzech układów. Układ napędowy tworzy łopatkowe koło wodne dolnobierne. Układ przekładniowy tworzy główne koło zębate oraz kolejna para kół, a ruch obrotowy przenosił zębnik stożkowy. Trzeci układ roboczy, czyli mielący, tworzy technologia, w której każdy element odpowiadał za prawidłową pracę młyna.

Do młyna można dotrzeć drogą z miejscowości Jelka w kierunku Dunajská Streda. Przy młynie znajduje się skansen, który przybliża rolniczą przeszłość gminy Jelka. W pobliżu dostępne są również punkty gastronomiczne oraz miejsce na kemping lub zakotwiczenie łódek.

Młyny wodne należą do historii południowych regionów Słowacji. Zakwaterowanie można zarezerwować w pobliżu młyna wodnego w miejscowości Jelka lub w powiecie Galanta i wyruszyć śladami przodków. Kiedyś młyny regularnie mielono. Być może podczas wycieczki spotkacie lokalnych mieszkańców, którzy pamiętają opowieści z tego okresu z opowiadań swoich pradziadków.

Odwrocona piramida. I tak można nazwać architektoniczny klejnot Bratysławy, budynek Slovenského rozhlasu. Jej budowa trwała dzięki technologicznej i konstrukcyjnej trudności aż 16 lat. Autorami tego oryginalnego budynku jest trójka architektów: Štefan Svetko, Štefan Ďurkovič i Barnabáš Kissling. Projekt powstał jeszcze w 1967 roku w czasie, gdy słowacką sztuką rządził socrealizm. Zatrzymajcie się i obejrzyjcie ten 80-metrowy unikat, który szczyci się tytułem „Stavba storočia na Slovensku”. Siedzibę Slovenského rozhlasu znajdziecie w bratysławskim Starom Meste.

Budynek rozhlasu ma wspaniałe wnętrza, wysokiej klasy salę koncertową oraz dobrze wyposażone studia nagraniowe. W sali koncertowej, która wisi w przestrzeni na konstrukcji stalowej ze sprężynami, swoje miejsce znalazły także jedne z największych organów w Europie Środkowej z 6 300 piszczałkami. Znakomita akustyka zapewnia widzom wyjątkowe doznania muzyczne. Wokół całego obwodu budynku rozlokowane są pomieszczenia biurowe, za którymi znajduje się atrium oraz wewnętrzna piramida. Szklane fasady zapewniają widok na okolice, a wewnątrz jest dzięki nim dostateczna ilość światła dziennego.

Pierwsza próbna emisja z tego budynku odbyła się w 1984 roku. Regularna emisja Slovenského rozhlasu została uruchomiona 27 marca 1985 roku. Od momentu ukończenia w budynku nie przeprowadzono żadnego znaczącego remontu, w związku z czym większość wyposażenia jest oryginalna. W całym budynku znajdziecie jeden typ wykładziny, jeden rodzaj posadzki oraz balustrad. Masywna podstawa z głównymi pomieszczeniami nagraniowymi jest dokładnie izolowana od wszelkiego hałasu. Nad nią znajduje się część redakčná i emisyjna. Prawdopodobnie najciekawszą częścią budynku jest kaskadowo rozwiązana przestrzeń między 6. a 9. piętrem, która jest bogata przestrzennie i poprzecinana wieloma nietypowymi przejściami oraz kładkami.

Czy wiecie, że budynek Slovenského rozhlasu został w 2017 roku wpisany na listę narodowych zabytków kultury? Swoimi wartościami reprezentuje dziedzictwo architektoniczne powojennej nowoczesnej architektury i jest jednym z najwybitniejszych dzieł późnego modernizmu na Słowacji.

Zostańcie w Starom Meste i ruszajcie w drogę, aby odkrywać kolejne interesujące miejsca. Odwiedźcie Primaciálny palác, Archeologické múzeum Bratislava, wyjątkowy Modrý kostolík czy magiczną Galériu Multium. Wspaniałym zwieńczeniem udanego dnia z pewnością będzie kolacja w Reštaurácii UFO, którą znajdziecie na wysokości 95 m na Vyhliadke na Moste SNP. Zatrzymajcie się w przytulnym pensjonacie lub apartamencie w Starom Meste i zaplanujcie kolejne wycieczki po okolicy. W wyborze pomoże Wam nasza strona Kam na výlet v Bratislave. Całą ofertę noclegów niedaleko Budovy Slovenského rozhlasu możecie przejrzeć na naszym portale. Nie zwlekajcie i zarezerwujte swój weekendowy pobyt w Bratysławie już dzisiaj!