Góry Stredné Slovensko

Kiedy pada nazwa „Chopok”, większość ludzi bez wahania odpowie „Jasná”. Ten trzeci co do wysokości szczyt (2 023,6 m n.p.m.) Nízkych Tatier oferuje jednak o wiele więcej niż tylko świetną jazdę na nartach na perfekcyjnie przygotowanych trasach zjazdowych. Znajduje się w geomorfologicznej jednostce Ďumbierske Tatry, na głównym grzbiecie na granicy województw żylińskiego i bańskobystrzyckiego, na granicy powiatów Brezno i Liptovský Mikuláš.

Chopok bywa często jedynie stacją przesiadkową przed dalszą częścią wędrówki. Najczęstsze kroki turystów prowadzą z niego na Ďumbier i do schroniska Chata M. R. Štefánika, z kontynuacją przez Králičkę do przełęczy Čertovica. Główny szczyt znajduje się nad Kamenną chatą pod Chopkom. Posiada jednak również drugi, poboczny wierzchołek, położony na zachód od rotundy.

Właśnie w jego pobliżu znajduje się stacja meteorologiczna. Jej pomiary, które rozpoczęto 1 grudnia 1954 roku, dostarczają nie tylko turystom ciekawych informacji. Dzięki niej wiemy, że średnia roczna temperatura na szczycie osiąga zaledwie -1,1 °C. Maksymalna temperatura 22 °C została zmierzona 9 sierpnia 2013 roku, a minimalna -31,5 °C nie została pobita od 17 stycznia 1963 roku. Chopok jest dodatkowo uważany za jedno z najbardziej wietrznych miejsc na Słowacji. Średnia prędkość wiatru osiąga 9,3 m/s, 14 kwietnia 1988 roku zmierzono nawet prędkość 51 m/s, co w przeliczeniu daje ponad 180 km/h!

Chopok jest turystycznie poszukiwanym szczytem latem i zimą, co zawdzięcza nie tylko zapierającym dech w piersiach panoramicznym widokom, ale także świetnej dostępności. Turyści mogą wygodnie wjechać koleją linową aż pod sam szczyt zarówno od strony północnej, jak i południowej. Wspomniany widok okrężny obejmuje wiele pasm górskich środkowej i północnej Słowacji, szczyty Nízkych Tatier i oczywiście Vysoké Tatry. Jeśli pogoda dopisze, zobaczycie nawet Chočské vrchy, Poľanę, Veporské vrchy, Stolické vrchy, Oravské Beskydy z Pilsiem i Babą Górą, Oravską Magurę, Krivánską Fatrę, Vtáčnik, a także węgierską Kékes.

Najmłodsi turyści lubią Chopok dzięki smokowi Demiánowi. Imponująca rzeźba z warsztatu kowala artystycznego Vladimíra Eperješiego przedstawia najpotężniejszego strażnika demänovskich skarbów. Oczy ma wysadzane półszlachetnymi kamieniami, łuski są ręcznie kute. Jego głowy zieją ogniem i dymem, a w gardle jednej z nich znajduje się miedziany dzwoneczek. Kiedy go rozdzwonicie, przywołacie szczęście. Niezależnie od tego, czy to wymysł, czy fakt, warto przynajmniej spróbować. Wyruszcie na rodzinną, pełną przygód Dračíu cestu na Chopok i pomóżcie małemu smokowi znaleźć szczęśliwe zakończenie opowieści o smokach. Podczas przygody towarzyszyć Wam będzie dziennik, a na końcu drogi na spryciarzy czeka nagroda. A jeśli nie wierzycie w bajkowe smoki, spróbujcie lepiej przyjrzeć się niezwykłej kupie kamieni na szczycie. Czy nie przypominają Wam śpiącego smoka?

Zimą stoki Chopka należą do bezkonkurencyjnie najlepszych na Słowacji. W zależności od tego, po której stronie Chopka się znajdujecie, wybierzecie ośrodek, w którym będziecie cieszyć się świetną jazdą na nartach. Strona północna oferuje ośrodki Biela púť, Otupné i Záhradky, strona południowa zaś ośrodki Srdiečko i Kosodrevina.

Dostęp na Chopok jest bardzo dobry, najłatwiej wsiąść do kolejki kabinowej lub krzesełkowej i wyjechać aż na górę. Od kolejek prowadzą jednak także liczne szlaki turystyczne. Niebieskim szlakiem turystycznym pójdziecie z Demänovskej doliny przez Lukovą, wyjście rozpoczniecie przy popularnym Vrbickom plese.

Zielonym szlakiem turystycznym z ośrodka rekreacyjnego Tále i Trangoška, następnie żółtym szlakiem turystycznym na szczyt. Czerwonym szlakiem turystycznym albo od zachodu głównym grzbietem od Dereší, albo od wschodu również głównym grzbietem od Ďumbiera. Żółty szlak turystyczny prowadzi od Táľov przez Dereše.

Górskie słońce, świetny widok, super dostępność. To wszystko dotyczy szczytu Chopok, który jeśli jeszcze nie odwiedziliście, zdecydowanie powinniście nadrobić. Niezależnie od tego, czy latem czy zimą, pieszo czy kolejką, sami czy ze świetną ekipą, to pozostawiamy Wam. Jeśli jednak możecie polegać na nas, to na stronach ubytovanie Jasná i ubytovanie Brezno, które zawierają szeroką ofertę zakwaterowania, abyście mogli doskonale cieszyć się przeżyciem z wycieczki i nie musieli śpieszyć się wieczorem do domu.

W pasmie górskim Veľkej Fatry wznosi się na wysokość 1 574,3 m n. m. jej trzeci co do wysokości szczyt, Krížna. Jest ona częścią podpodziału Hôľna Fatra, a wierzchołek stanowi zarazem granicę kilku powiatów i gmin. Zbiegają się tu sąsiadujące powiaty Banská Bystrica, Martin i Ružomberok, a także katastry gmin Blatnica, Liptovské Revúce i Turecká. Ponadto na szczycie krzyżują się w rzadko spotykany sposób aż trzy szlaki oznaczone kolorem czerwonym, dzięki czemu szczyt ten najprawdopodobniej otrzymał swoją nazwę.

Gdy wejdziecie na szczyt Krížnej, zachwycą Was piękne, rozległe widoki panoramiczne. Zobaczycie stamtąd Chočské vrchy, Kremnické vrchy, Malú Fatru, Nízke Tatry, Poľanu, Štiavnické vrchy, Vtáčnik oraz Západné Tatry. To właśnie widoki są jednym z głównych powodów, dla których turyści odwiedzają Krížnu. Na szczycie stoi również ogrodzony obiekt wojskowy – nadajnik. Wszystko wskazuje na to, że służy on jako stacja nawigacyjna dla samolotów. Niedaleko niego możecie usiąść na ławce lub przejść się wzdłuż tablic informacyjnych. Opisują one okolice, w tym poszczególne wzgórza.

Krížnu miejscowi nazywają czasem „matką wszystkich lawin”. Uważajcie więc na nią w okresie zimowym, ponieważ stoki są silnie lawiniaste. Oby zatem przygoda nie zmieniła się w nieszczęście. Latem Krížna cieszy się również dużą popularnością wśród rowerzystów. Prowadzi na nią trasa z Horného Jelenca i Valentovej. Wystarczy Wam dobry rower górski i siła w nogach, a o resztę wrażeń zadba otaczająca przyroda. Przez szczyt prowadzi nawet bardzo popularny szlak Cesta hrdinov SNP. Dalej łączy się z nim Veľkofatranská magistrála.

Na szczyt dotrzecie pieszo kilkoma trasami. Za najłatwiejsze podejście uważa się to prowadzące niebieskim szlakiem turystycznym z wsi Staré Hory. Zielony szlak turystyczny doprowadzi Was tutaj od strony Liptovských Revúc przez Rybovské sedlo. Wreszcie dostępne są także czerwone szlaki turystyczne. To nimi dostaniecie się na Krížnu z Kráľovej studne (zachód), Ploskej i Ostredku (północ) lub ze szczytu Zvolen w Veľkej Fatre (wschód). Niezależnie od tego, którą trasę wybierzecie, z pewnością będziecie cieszyć się wejściem. Poszczególne trasy możecie łączyć również z różnymi porami roku, ponieważ dla Krížnej nie obowiązuje żadne sezonowe zamknięcie.

Chociaż wejście nie należy do najtrudniejszych, przygotowań mimo wszystko nie należy lekceważyć. Najważniejsze jest, abyście byli wypoczęci, pełni sił i energii. Najodpowiedniej będzie więc zarezerwować odpowiedni nocleg w okolicy Krížnej, abyście mogli wyruszyć tuż po rano. Nic bowiem nie potrafi skomplikować wycieczki bardziej niż pogoda i późny start. Odpowiednie oferty znajdziecie na przykład na stronie ubytovanie Staré Hory. Życzymy Wam miłego pobytu, sprzyjającej pogody i szczęśliwego powrotu z wycieczki do domu.

Ďumbier, który wznosi się na wysokość 2045,9 metra n.p.m., jest najwyższym szczytem Nízkych Tatier. Jest częścią centralnej części Ďumbierskych Tatier. Tworzy granicę kraju žilinskiego i banskobystrzyckiego oraz obejmuje tereny katastralne miejscowości Brezno, Liptovský Ján i Horná Lehota.

Wędrówka na Ďumbier należy do tych, które można odbyć na Słowacji. Mogą się na nią wybrać również rodziny z dziećmi, jednak wtedy należy liczyć się z całodziennym marszem. Samo w sobie nie jest to trudne, ale trzeba mieć na uwadze, że łącznie trzeba pokonać około 1000 metrów przewyższenia. Urozmaiceniem i ułatwieniem wejścia jest skorzystanie z kolei linowych lub przerwa w górskiej Chate M. R. Štefánika bądź Kamennej chate pod Chopkom.

Na Ďumbier prowadzą szlaki po czterech znakach turystycznych. Niebieskim szlakiem pójdziecie z Liptovského Jána, a następnie wokół schroniska Štefánika. Żółtym szlakiem pójdziecie z Mýta pod Ďumbierom również wokół schroniska generała Štefánika lub z miejscowości Vyšná Boca przez Králičku. Zielonym szlakiem pójdziecie z Demänovskej doliny - Lúčok przez Širokú dolinu lub z ośrodka rekreacyjnego Tále i Trangoška wokół schroniska Štefánika. I wreszcie czerwony szlak. Ten poprowadzi Was Cestou hrdinov SNP głównym grzbetem, od wschodu z przełęczy Čertovica wokół Štefánikovej chaty, od zachodu od szczytu Chopok przez Ďumbierske sedlo.

Po wejściu na szczyt możecie zrobić sobie zdjęcie przy drewnianym słowackim podwójnym krzyżu. Znajduje się on tu jako symbol, ponieważ w okolicznych górach rozgrywały się walki SNP. Na ich pamiatkę w pobliżu Chaty M. R. Štefánika znajduje się również pomnik poległych partyzantów. Nagrodą za wędrówkę będzie panoramiczny widok. Możliwe jest obserwowanie pasm górskich środkowej i północnej Słowacji. Zobaczycie Tatry, Chočské vrchy, Poľanę, Veporské vrchy i Stolické vrchy. Przy sprzyjających warunkach może ujrzycie Oravské Beskydy z Pilskom i Babou horou, Oravską Magurę, Vtáčnik, Krivánsku Fatru, Sitno, a nawet węgierski Kékes.

Na szczycie Ďumbiera o powierzchni 2043,76 ha rozciąga się Národná prírodná rezervácia Ďumbier, ustanowiona w 1973 roku. Jest częścią Národného parku Nízke Tatry i obejmuje wschodnie zbocza Krakovej hole i Tanečnice, północne zbocza Ďumbiera, szczyt Štiavnicu oraz zachodnie zbocza Rovnej hole.

Jeśli skusicie się na tę wędrówku, nie zapomnijcie zabrać ze sobą butów turystycznych, odzieży, plecaka i możecie ruszać w drogę. Zarezerwujcie na naszej stronie nocleg w pobliżu Ďumbiera.

Minčol jest najwyższym szczytem Magury Orawskiej, rozciągając się w jej południowo-zachodniej części, w podzakresie Kubínska hoľa. Jego wierzchołek znajduje się na wysokości 1 393,9 m n.p.m. Część terenu wchodzi w skład narodowego rezerwatu przyrody Národná prírodná rezervácia Minčol. Znajdują się tu również dwie strefy ochronne, a mianowicie Park Narodowy Mała Fatra oraz Chroniony Obszar Krajobrazowy Górna Orawa. Katastralnie Minčol należy do miasta Dolny Kubín.

Gdy dotrzesz na jego szczyt, roztoczą się przed Tobą piękne i naprawdę dalekie widoki. Jeśli nie masz pewności, jakie wzniesienia lub pasma górskie widzisz, w orientacji pomoże Ci tablica z szczegółowym opisem panoramy. Na pewno wymienione są tam szczyty Magury Orawskiej, Wielkiej Fatry, Małej Fatry, Tatr Zachodnich, Tatr Niżnych, Tatr Wysokich, Beskidów Orawskich, Beskidów Kysuckich czy na przykład Wielkiego Chocia. Widoki zapierają dech w piersiach. Zwłaszcza zimą, gdy okoliczne czubki drzew są pokryte śniegiem, wzgórza w oddali mają stalowoszary kolor, a niebo nadaje całości chłodny odcień. Wtedy masz wrażenie, że znajdujesz się dosłownie w bajce.

A skoro mowa już o zimie, na południowo-zachodnim stoku góry Minčol rozciąga się popularny ośrodek narciarski Ski Park Kubínska hoľa. A tam, gdzie zimą się jeździ na nartach, latem miejsce zmienia się w park rowerowy oraz tyrolkę. Ta ostatnia jest wręcz najdłuższa, a zarazem najnowocześniejsza w Europie Środkowej i Wschodniej, więc grzechem byłoby jej nie wypróbować. Jeśli jednak najchętniej wciąż sznurujesz swoje wędrowne buty turystyczne, wybierz się także na sąsiednie szczyty. Z jednej strony jest to Paráč, z drugiej Kubínska hoľa.

Wspomniany narodowy rezerwat przyrody Národná prírodná rezervácia Minčol zajmuje powierzchnię 96,1 ha. Został utworzony w 1980 roku i pod względem przynależności podlega Parkowi Narodowemu Mała Fatra. Znajdują się tu cenne drzewostany. Miejscami mają one charakter pierwotny, gdzie indziej są to bory świerkowo-bukowo-jodłowe lub czysto świerkowe. Rezerwat nie posiada strefy ochronnej. Do jego skraju można dotrzeć po udostępnionych dla publiczności ścieżkach.

Kolejną atrakcją góry Minčol może być jej stoki północno-wschodnie. Znajduje się tam bowiem znane „Minčolské Morské oko”. Miejscowi tak nazywają jeziorko Puchmajerovej jazierko. Jest to unikalne jeziorko o charakterze torfowiskowym, otoczone przyjemnym dla oka gęstym lasem iglastym. Ma prawie 6 m głębokości i jest pełne pięknej, przejrzystej wody. W głębi widać nawet stare pnie ogromnych drzew. Stanowi ono typowe torfowisko, na którym rozwija się głównie roślinność hydrofilna. Występuje tu również kilka bardzo rzadkich i unikalnych gatunków roślin. Jeziorko ma tylko jedną wadę. Ponieważ znajduje się w 4. stopniu ochrony, a torfowiska są naszym najbardziej zagrożonym ekosystemem, wstęp na jego teren jest zabroniony. Wejście tam jest możliwe wyłącznie dla osoby posiadającej specjalne zezwolenie.

Jak właściwie dotrzeć na Minčol? Możesz wyruszyć czerwonym szlakiem turystycznym ze wsi Zázrivá, zielonym szlakiem bezpośrednio z Dolnego Kubína lub niebieskim szlakiem z Orawskiego Podzamku przez Kubínsku hoľę lub z sąsiedniego Minčola (szczytu o tej samej nazwie leżącego na północy). Aby w pełni nacieszyć się pięknem okolicy, zalecamy zarezerwowanie noclegu w pobliżu góry Minčol, na przykład na stronie zakwaterowanie Dolný Kubín. Wierzymy, że magiczna Orawa przypadnie Ci do gustu i nie będzie to Twoja ostatnia wizyta w tym malowniczym słowackim regionie.

Kráľova hoľa ze swoją wysokością 1946,1 m n.p.m. jest najwyższym szczytem Kráľovohoľských Tatier. Należy do chętnie odwiedzanych szczytów Nízkych Tatier. Kwestią otwartą pozostaje, czy wynika to z faktu, że od lat obrasta legendami i jest wysławiana przez poetów, czy też z niesamowitego widoku, jaki się z niej roztacza. Widać stąd Spiš, Liptov, Horehronie, Vysoké Tatry i wiele innych regionów, a przy dobrej widoczności można dostrzec Czechy, Węgry, Polskę, Rumunię oraz Ukrainę.

Kráľovej holi nazywana jest również „matką czterech rzek”. Wypływają z niej bowiem źródła największych słowackich rzek, a mianowicie Čierneho Váhu, Hnilca, Hornádu i Hronu. Na jej szczycie znajduje się wieża telewizyjna i radiowa. Maszt ma wysokość 137,5 m, a anteny nadawcze radiowe znajdują się na wysokości 59 m. Sygnał pokrywa jedną czwartą terytorium Słowacji.

Kráľova hoľa może poszczycić się niesamowitym rekordem. Zaobserwowano i udokumentowano z niej Apusenské vrchy w Rumunii. Oznacza to, że zarejestrowano odległość obserwacji wynoszącą ponad 300 km. Jest to pierwsze pobicie tego rekordu na Słowacji, a według wszelkiego prawdopodobieństwa także w całej Europie Środkowej.

Ten znany szczyt cieszy się popularnością zarówno latem, jak i zimą. W sezonie letnim roi się tu od turystów, rowerzystów i biegaczy. Ciekawym wydarzeniem jest bieg trailowy Nízkotatranská stíhačka, na który decydują się jednak tylko biegacze o bardzo dobrej kondycji. Zimą nikogo nie dziwi spotkanie tu skialpinistów.

Na Kráľovu hoľu można dotrzeć wyłącznie pieszo lub rowerem. Asfaltowa droga prowadzi z miejscowości Šumiac (ok. 3 h), ale oznakowane szlaki prowadzą również z miejscowości Telgárt (czerwony lub zielony szlak przez szczyt Kráľova skala, ok. 3,5 h), Liptovská Teplička (zielony szlak, ok. 5 h) oraz Spišské Bystré (niebieski szlak przez Smrečínske sedlo, ok. 7 h). Niebieski szlak turystyczny prowadzi przez Predné sedlo także z miejscowości Šumiac i jest idealnym wyborem, jeśli chcesz uniknąć asfaltu. Jeśli jako trasę wejścia wybierzesz tę z miejscowości Šumiac, w połowie drogi możesz zatrzymać się w schronisku Chata pod Kráľovou hoľou.

Czy znasz znane zdanie: „Na Kráľovej holi stojí strom zelený.”? Oczywiście, bo któż by go nie znał. Ale czy widziałeś go na własne oczy? Przecież on tam naprawdę jest. Albo go nie ma? Istnieje tylko jeden sposób, aby się o tym przekonać. Przyjechać tam i osobiście to sprawdzić. Zarezerwuj miły nocleg w pobliżu Kráľovej holi, na przykład na stronie zakwaterowanie Šumiac lub zakwaterowanie Telgárt i wyruszaj po przygodę.