Zabytki techniczne Lomná

Oravská lesná železnica to turystyczne połączenie między orawskimi stacjami Tanečník i Sedlo Beskyd. Została udostępniona w 2008 roku po tym, jak Oravské múzeum P. O. Hviezdoslava w latach 2005 – 2007 przeprowadziło jej renowację. Zachowana część kolei od 1991 roku jest wpisana na listę narodowych zabytków kultury.

Pierwotna trasa kolejki wąskotorowej została zbudowana podczas I wojny światowej w celu wywozu drewna. Oddano ją do użytku 27 lipca 1918 roku na trasie Oravská Lesná – Lokca, brakowało jej jednak połączenia z koleją państwową. Udało się to dopiero w 1926 roku po wybudowaniu łącznika z późniejszym połączeniem z Kysuckou lesnou železnicou. Kolej funkcjonowała do 1971 roku, kiedy zakończono jej eksploatację. Udało się z niej zachować jedynie odcinek Tanečník – Chmúra.

Obecnie przejażdżka tą koleją należy do wyjątkowych doświadczeń. Można usiąść w drezynie motorowej lub w wagonie panoramicznym. Bez problemów pociągnie Was lokomotywa spalinowa na trasie o długości 7 km, podczas jazdy trwającej prawie półtorej godziny. Przy stacji początkowej Tanečník oczekiwanie na odjazd pociągu można umilić sobie zwiedzaniem ekspozycji muzealnej Oravskej lesnej železnice, która poświęcona jest jej historii. Dowiecie się czegoś o historii kolei, obejrzycie wystawione eksponaty poszczególnych narzędzi używanych przy pracy z drewnem. W głównej gablocie zobaczycie nawet modele środków transportu i przedmiotów z okresu sprzed powstania kolei, takich jak zapora, tratwy, drewniane mosty czy model leśniczówki. W drugiej gablocie znajduje się model kolei leśnej. Kolejne pomieszczenie ekspozycji przedstawia drwali przy pracy w lesie, dobowe środki komunikacji używane na kolei leśnej, mapę oraz protokoły z budowy kolei. Niedaleko ekspozycji znajduje się również woliera z pawiami i owcami, plac zabaw oraz punkt sprzedaży pamiątek.

Pierwsza część jazdy trwa około 20 minut, kiedy to pociąg po pokonaniu 3 km dociera do stacji szczytowej Sedlo Beskyd na wysokości 935 m n.p.m. Można tu pospacerować i nacieszyć się piękną orawską przyrodą, obejrzeć jej panoramę lub wejść na trójkondygnacyjną, 12-metrową wieżę widokową. Z niej, z wysokości 970 m n.p.m., rozpościera się widok na Západné Tatry oraz Veľký Rozsutec. Na terenie stacji w 2012 roku umieszczono Goralską drevenicę, która swoją etnograficzną ekspozycją przybliżała zwiedzającym życie Górali. W 2020 roku dotknął ją jednak i zdewastował pożar. Po przerwie wsiądziecie ponownie do pociągu, który zabierze Was z powrotem do doliny.

Wzdłuż trasy prowadzi ścieżka edukacyjna, która służy jako alternatywa dla pieszych zwiedzających i rowerzystów. Podczas spaceru, dzięki zainstalowanym panelom informacyjnym, dowiecie się interesujących faktów o życiu ludzi w tym regionie, bogactwie przyrodniczym krajobrazu i oczywiście o historii Oravskej lesnej železnice.

Orawa ma wiele do zaoferowania, dlatego niech nie zniechęca Was fakt, że ten techniczny unikat znajduje się w najzimniejszej słowackiej gminie. Zarezerwujcie pobyt w pobliżu Oravskej lesnej železnice, na przykład na stronie zakwaterowanie Oravská Lesná i cieszcie się wspaniałą wycieczką. I nie zapomnijcie, jeśli wybieracie się tu zimą, spakujcie ciepły szalik i rękawiczki, z pewnością przydadzą się podczas zabawy w śniegu.

Františkova huta (Huta Franciszka) znajduje się na Orawie (Orava), w powiecie Tvrdošín. Choć katastralnie należy do gminy Nižná, cały obiekt jest własnością gminy Podbiel. Jest to ruina hali fabrycznej dawnej hutnictwa żelaza. Huta należy do zabytków rewolucji przemysłowej. Na atrakcyjności dodaje jej fakt, że kręcono tu filmy Juraja Jakubiska Tisícročná včela (Tysiącletnia pszczoła) oraz Nejasná správa o konci sveta (Niejasny raport o końcu świata).

Powstanie Františkovej huty datuje się na 1836 rok, kiedy to rozpoczęto jej budowę pod nadzorem budowniczego, Brytyjczyka Newbuilda. Zezwolenie na budowę wydano już w 1819 roku, 16 lat po otwarciu trzech podbielskich kopalń rudy żelaza. Budowa trwała 19 lat i nigdy jej nie ukończono. Huta żelaza była czynna do 1862 roku, kiedy to z powodu zmiany warunków społecznych przestała funkcjonować. O zaopatrzenie w rudę zadbały kopalnie należące do Pana Orawskiego (Oravské panstvo), dostarczając ją tu ze Zuberca, Habovky, Malatinej oraz Juráňovej doliny.

Z kompleksu, który swego czasu był dość rozległy, udało się zachować wielki piec, który miał pierwotną wysokość około 12 m. Oprócz niego odwiedzający zobaczą tu fundamenty młota wodnego (fryszerki), pozostałości kanału doprowadzającego wodę, komory dmuchowej oraz mury obwodowe hali z czerwonej cegły, w której znajdował się wspomniany wielki piec.

Przypuszcza się, że Františkova huta należała do atrakcji górnej Orawy. Posiadała wykonanie na takim poziomie, że konkurowała z hutami za granicą. Niesie w sobie przesłanie z czasów rewolucji przemysłowej, o rozwoju przemysłowym całego regionu, manufakturze i produkcji. W 1963 roku została ogłoszona narodowym zabytkiem kultury.

Turystów przyciąga tu co roku festiwal muzyczny Orava Alternative. Jest on organizowany zawsze w pierwszy weekend sierpnia. Z kolei pod koniec sierpnia odbywa się tu dzień średniowieczny i starosłowiański, podczas którego można przyjrzeć się pokazom pierwotnej obróbki żelaza. Zaletą miejsca jest zwłaszcza fakt, że jest ono dostępne po kilku minutach spaceru główną drogą z Podbielu w kierunku Oravskiego Białego Potoku (Oravský Biely Potok).

Chodzi o ruinę, jednak pod względem wizualnym jest bardzo ładna i świetnie wpisuje się w otoczenie. Dzieci mogą się przy niej bawić w zdobywców, rycerzy i książęta, ponieważ dokładnie takie wrażenie budzi huta. Jest to majestatyczne dzieło, które dzięki aktywistom i obietnicy gminy Podbiel nie popada w ruinę, lecz zachowuje przynajmniej swoją obecną postać.

Aby być jak najbliżej Františkovej huty, warto zarezerwować pobyt na stronach ubezpieczenia Podbiel, Zuberec lub Nižná i wybrać się na wycieczkę. Wycieczka nie jest w ogóle wymagająca czasowo, dzięki czemu podczas pobytu zdążą Państwo odwiedzić także inne atrakcje na Orawie, jednak Františkova huta zdecydowanie należy do tych, których nie warto pomijać.

Przejdźcie się po stosunkowo nowo powstałym Kolonádovom moste w Dolným Kubínie, którego historia sięga 1949 roku, kiedy to zastąpił stary, niefunkcjonalny most. Możecie w ten sposób łatwo przejść przez Dolný Kubín, czy to do centrum miasta, czy do dzielnicy Veľký Bysterec. Jeśli przyjedziecie ze swoimi pociechami, nie zapomnijcie przygotować kawałka chleba do karmienia kaczek. Kusi Was ta wizja?

Ten 120-metrowy drewniany unikat należy prawdopodobnie do najsłynniejszych zabytków Dolnego Kubína. Niezwykłość tego zabytku techniki tkwi w tym, że most jest niemal w całości wykonany z drewna. Jedynie fundamenty podpierające most są betonowe. Dach mostu pokryty jest gontem.

Drewniany, kryty most kolumnadowy wybudowano nad rzeką Oravą. Możecie się nim dostać do starej części miasta lub do dzielnicy Veľký Bysterec, w pobliżu której znajduje się námestie SNP z domem kultury oraz zegarem słonecznym. Podczas spaceru możecie kupić drobiazgi dzięki wbudowanym małym kioskom. W bezpośrednim sąsiedztwie znajduje się targowisko.

Takiego mostu ze świecą szukać! Poza Francją, Szwajcarią i Czechami, w innych miejscach w Europie nie występuje. Ciekawostką jest również fakt, że most jako taki został wykorzystany przy tworzeniu logo miasta. Wieczorem most jest bardzo dobrze oświetlony – możecie to wykorzystać nie tylko do fotografowania, ale także na romantyczny spacer.

W typowe dni przez most przechodzi około 4 000 osób, co jest dość dużą liczbą. Aby w pełni nacieszyć się tą atrakcją, pozwólcie nam polecić jeszcze kilka wskazówek dotyczących atrakcji w Dolným Kubínie i okolicach. Ważne jest jednak zarezerwowanie noclegu w pobliżu Kolonádového mosta w Dolnym Kubínie i ruszamy w drogę. Warto poszukać kwatery prywatnej w Dolnym Kubínie lub apartamentu. W obrębie miasta warto odwiedzić Oravskú galériu oraz Literárne múzeum P. O. Hviezdoslava. Bardziej zaawansowani spakują buty turystyczne i odważą się zdobyć szczyt Minčol. Program zależy już tylko od Was.