Grody Levočská dolina

Istnieje niewiele przypadków, w których bogactwo przyrodnicze łączy się z kulturowym. Jeden z nich znajduje się na Spiszu, jednym z najbardziej znanych i odwiedzanych regionów Słowacji. I nie jest to tylko słowacki, ale europejski unikat. Spišský hrad. Jeden z największych w całej Europie.

Ze względu na swoją majestatyczność zamku nie da się przeoczyć. Zobaczycie go z daleka, już z autostrady. Pod nim leży miasteczko Spišské Podhradie, słynące z katedry i seminarium duchownego. Spišský hrad znajduje się na miejscowym wzgórzu trawertynowym i ze swoją powierzchnią ponad 40 000 metrów kwadratowych jest jednym z największych w całej Europie.

Całe wzgórze zamkowe jest narodowym pomnikiem przyrody. A sam zamek jest wpisany na Listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Wzgórze trawertynowe, na którym stoi zamek, ma strategiczne położenie. Znajduje się bowiem 200 metrów nad otaczającym terenem, a końcowe metry są niemal pionowe. W przeszłości skały trawertynowe stanowiły wielką przeszkodę dla wrogów. Grodzisko było zamieszkane już w dawnych czasach przez stare kultury, nawet jeszcze w okresie przed naszą erą. Okres od X do XIII wieku oznaczał dla zamku wielki rozkwit. Ze względu na ataki Tatarów istniała pilna potrzeba budowy zamku obronnego. Jako pierwsza powstała potężna majestatyczna wieża, która została zniszczona przez trzęsienie ziemi. W XIII wieku zbudowano jej następczynię – wieżę, która stoi do dziś.

W tym okresie na zamku panował ożywiony ruch budowlany. Paradoksem jest, że zamek rozwijał się pomimo niszczycielskich najazdów mongolskich w 1241 roku. Wiek później doszło do kolejnej rozbudowy zamku. Dziedziniec o wymiarach 150 x 60 metrów był jak na swoje czasy wyjątkowo przestronny. Dolny potężny dziedziniec, dzięki któremu zamek ma tak dużą powierzchnię, z biegiem czasu stał się ciężarem. Niepotrzebne było utrzymywanie tu straży i obrona tak dużego terenu. Dlatego z biegiem czasu zaczął być wykorzystywany prawie wyłącznie do celów gospodarczych.

Zamkiem władali znane rody panujące. Na uwagę zasługują Thurzonowie, Zapolyowie i Czaki. Z biegiem czasu zamek zaczął niszczeć, a ostatnią rolę odegrał podczas powstania. Stacjonowały tu wojska cesarskie, które później zamek opuściły. Gwoździem do trumny zamku był pożar w 1780 roku. Zamek następnie niszczał, co trwało aż do 1945 roku. Na rekonstukcję musiał jeszcze trochę poczekać. Prace ratunkowe na zamku rozpoczęły się dopiero w 1961 roku.

Zwiedzanie zamku jest interesujące dla każdego. Wieża zamkowa, sala tortur, ekspozycja broni z epoki czy spacer po dolnym dziedzińcu oferują szerokie spektrum tego, co można zobaczyć. Szkoda byłoby pominąć także atrakcje w okolicy, katedrę św. Marcina w Spišskej Kapitule czy historyczną Levočę.

Zakwaterowanie z najlepszym dostępem do Spišskiego hradu znajdziecie w Spišskim Podhradí lub pobliskiej Žehrze, która szczyci się kościółkiem wpisanym również na listę UNESCO. Do wyboru będziecie mieć przede wszystkim kwatery prywatne, ale znajdziecie także przystępne cenowo i przyjemne pensjonaty. Poznajcie nasze europejsko znane unikaty i wyruszcie odkrywać tajemnice Spiszu.

Zachowanych zamków jest u nas dziś stosunkowo niewiele. Jeśli nie lubią Państwo błąkać się pomiędzy niestabilnymi ruinami i domyślać się wyglądu budowli, warto odwiedzić miasto Kežmarok. Miejski zamek stoi tu od stuleci w niemal niezmienionej postaci. Mają Państwo możliwość zajrzeć w życie szlachty i panów zamkowych, najbogatszych ludzi tamtej epoki.

Dziś zamek sprawia wrażenie romantycznej rezydencji. Nie zawsze tak było. Zamek był początkowo gotycki i powstał na przełomie XIV i XV wieku. Nie wyrósł na „zielonej łące”. Na jego miejscu stał Kostol sv. Alžbety z 1251 roku. Do kościoła dobudowano później skrzydło mieszkalne, co przekształciło go w klasztor.

Pierwsza pisemna wzmianka o zamku pochodzi z 1447 roku. Późniejszy właściciel, Imrich Zápoľský, nakazał zburzenie kościoła wraz z klasztorem. Stało się to w 1486 roku. Materiał budowlany z klasztoru wykorzystano przy budowie zachodniego skrzydła zamku. Wiele słowackich zamków dotknęły pożary. Ogień uczynił wiele z nich niezdatnymi do zamieszkania i z powodu braku funduszy zaczęły popadać w ruinę. Podobna katastrofa nie ominęła Kežmarského hradu, i to kilkukrotnie. Miał on jednak więcej szczęścia. Jeden z pożarów wybuchł w 1575 roku. Przebudowa miała styl renesansowy, a krótko po niej zamek trafił w ręce jednego z najbardziej wpływowych rodów, Thökölyovcov.

Z chłodnego zamku, dzięki różnym przebudowom, Kežmarský hrad zaczął upodabniać się do przytulnej i romantycznej rezydencji. Przebudowa na zamek uzyskała finalną wersję w 1657 roku, kiedy artyści z Włoch udekorowali całe jego wnętrze. Nawet zamkowa stajnia miała żłoby wykonane z marmuru. Rok później zbudowano, a właściwie przebudowano kaplicę, która mieści się w dawnej bastei obronnej.

Sławny okres zamku zakończył się w 1720 roku, kiedy wykupiło go miasto Kežmarok. Był wykorzystywany do celów gospodarczych, przez co zaczął niszczeć. Zniszczono również część umocnień zamkowych. W 1931 roku miasto utworzyło w wieży małe Mestské múzeum. Kežmarský zámok stał się smutno sławny z powodu faktu, iż podczas II wojny światowej stacjonowali w nim Niemcy, którzy stracili kilku partyzantów. Od 1960 roku rozpoczęła się szeroko zakrojona rekonwersja oraz przygotowania do udostępnienia obiektu zwiedzającym.

Ekspozycje zamkowe są niezwykle różnorodne. Kežmarok od zawsze był miastem rzemieślników, w którym działało aż 36 średniowecznych cechów. Ich herby oraz tradycyjne narzędzia można znaleźć bezpośrednio na zamku. Ekspozycjami, znanymi również z innych zamków, są różnego rodzaju bronie czy zwiedzanie kaplicy zamkowej. Interesująca jest głodownia, ekspozycja średniowiecznej apteki czy zabytkowych pojazdów. Każdy znajdzie coś dla siebie podczas zwiedzania.

Kežmarok, jako jedno z najważniejszych miast na Spiszu (Spiš), oferuje wiele możliwości zakwaterowania. Oprócz hoteli i schronisk dostępnych jest wiele pensjonatów. Czeka tu na Państwa również nocleg w kamienicy bezpośrednio na rynku. Jeśli szukają Państwo tańszego zakwaterowania, warto wybrać jeden z licznych kwater prywatnych. Zachęcamy do poznania Spisza bezpośrednio z jego centrum, spod murów Kežmarského hradu.