Skanseny Laborecká vrchovina

Skansen ukraińskiej wsi jest stałą ekspozycją Múzea ukrajinskej kultúry. Znajduje się w mieście Svidník, konkretnie w lokalizacji Kochanovský breh. Na powierzchni 11 hektarów znajduje się tu blisko 50 tradycyjnych domów mieszkalnych i budynków gospodarczych położonych pośród przyrody. Skansen udostępniono zwiedzającym w 1982 roku.

Teren ekspozycji płynnie przechodzi w pobliski amfiteatr. Odbywa się w nim co roku festiwal Slávnosti kultúry Rusínov - Ukrajincov Slovenska. Nasza kultura była zawsze ściśle powiązana z innymi kulturami, a właśnie kultura rusínska czy ukraińska stanowią jej niezłączną część.

Etnograficzna ekspozycja plenerowa, jak nazywa się skansen, obok głównych typów domów mieszkalnych prezentuje również tradycyjne budynki gospodarcze (spichlerze, stodoły, stogi, studnie, piwnice i inne), które wykorzystano do ekspozycji tradycyjnych narzędzi rolniczych. Chodzi tu o różnego rodzaju m.in. wozów, skrzyni na zboże, pługów, bron czy koszy na ziarno.

Wzdłuż potoku przepływającego przez wieś umieszczono obiekty techniczno-przemysłowe, do których działania niezbędna była woda. Zobaczymy tu młyn wodny z wsi Bogliarka, tartak wodny i stępy z wsi Livov oraz kilka mniejszych obiektów. Do innych bardzo ciekawych zabytków z pewnością zalicza się drewniana szkoła z bali z 1928 roku z wsi Kurov, strażnica pożarna z pierwszej połowy XX wieku z wsi Nižné Repaše oraz różne budynki o charakterze sezonowym. Do dziś tętni życiem tutejsza tradycyjna karczma furmańska z wozownią z początku XIX wieku, ponieważ serwowane są w niej posiłki. Dominantą skansenu jest cerkiew – greckokatolicka drewniana Chrám sv. Paraskievy z 1766 roku, która pierwotnie znajdowała się we wsi Nová Polianka (Mergeška). Ciekawostką jest to, że obecnie w drewnianej cerkwi organizowane są uroczystości ślubne i inne obrzędy.

Ekspozycja znajduje się 1 km od centrum miasta. Teren skansenu w Svidníku jest dostępny dla osób wózkach, jednak same obiekty nie są przystosowane. Od 1986 roku w ekspozycji etnograficznej organizowane są uroczystości „Poklady ľudu”. Przybliżają one odwiedzającym, jak wyglądało historyczne wesela rusińskie, powitanie wiosny z naciskiem na tradycje wielkanocne, świętowanie narodzin dziecka, chrzest, pokazy tradycyjnych rzemiosł ludowych, wiejską zabawę i wiele innych. Bardzo popularne są również Dni remesiel a ľudových tradícií, podczas których można zobaczyć klasyczną obróbku wikliny, drewna, gliny, metalu, nici oraz skóry.

Jeśli również Wy pragniecie poznać korzenie ukraińskich wsi, ich kulturę i tradycje, odwiedźcie skansen w Svidníku. Okolica miasta jest niezwykle atrakcyjna, pełna innych atrakcji oraz uroków przyrodniczych Nízkych Beskýd. Cały Prešovský kraj oferuje również różnorodne bazy noclegowe, które możecie zarezerwować bezpośrednio przez naszą stronę ubytovanie Prešovský kraj.

Skansen w Humennem, znany również pod nazwą Ekspozycja Architektury Ludowej i Mieszkalnictwa należąca do Vihorlatské múzeum, znajduje się prawie w samym centrum miasta Humenné. Skansen usytuowany jest w pobliżu wspaniałego renesansowego kasztelu – Humenského zámku, w którym mieści się wyżej wymienione Vihorlatské múzeum.

Odwiedzający na powierzchni 4 hektarów znajdą łącznie 16 obiektów, które razem tworzą spójny obraz specyficznej architektury regionu wschodnio-karpackiego. Są to domy z bali urządzone dawnymi meblami, budynki gospodarcze, a także różne rzadkości, do których należą warsztat kołodziejski, garncarski i kowalski czy młyn wodny i studnia. Wszystkie te obiekty wraz z dawnymi narzędziami rzemieślniczymi i gospodarczymi tworzą doskonały obraz życia i mieszkalnictwa na Zemplíne w czasach dawno minionych, które nasze pokolenie zna już tylko z opowiadań.

Zwiedzanie rozpoczyna się w chacie z bali bez części gospodarczej, która przedstawiała typowe gospodarstwo ubogiego rolnika ze skromnym wnętrzem. Służyło ono wyłącznie zaspokojeniu podstawowych potrzeb życiowych. Budynek zbudowano w Klenovej przed I wojną światową, a do skansenu przeniesiono go w 1977 roku. Obiekt jest trzypomieszczeniowy, składa się z komory, sieńczyka i izby. Jego ściany wykonano z ciosanych bali. Ich naroża są połączone zrębem i uszczelnione gliną z zewnątrz. Ciekawy jest dom mieszkalny połączony z młynem, który pochodzi z Vyšnej Jablonki. Młyn od razu przyciąga uwagę odwiedzających dużym drewnianym mechanizmem z koszem zasypowym i dwoma kamieniami młyńskimi, jednym wirującym i jednym nieruchomym.

Dominantą ekspozycji jest autentyczna greckokatolicka drewniana cerkiew Chrám sv. Michala Archanjela z Novej Sedlice. Pochodzi z 1764 roku i jest wyjątkowa także dzięki temu, że pierwotnie została wzniesiona bez użycia jakiegokolwiek gwoździa metalowego. Zapierający dech w piersiach barokowy wielokondygnacyjny ikonostas pochodzi z połowy XVIII wieku, a niektóre ikony pochodzą nawet z XVI wieku. Kościółek stoi w wygniecionym, wzniesionym miejscu, jak dawniej zalecały tradycje. Już wtedy miał wyrażać fakt, że jest siedzibą Boga, do którego z pokorą zwracali się wszyscy mieszkańcy, od młodzieży po starców, od rolników po drwali. Wszyscy szukali w nim zarówno miłości, jak i szczęścia oraz zrozumienia.

Architektura wiejska i koloryt tamtych czasów nie mogły pominąć warsztatu kowalskiego. Skansen w Humennom dysponuje w celach pokazowych warsztatem przewiezionym z Nechvaľovej Polianky, którego inwentarz dokładnie odpowiada jego przeznaczeniu. Podstawowe wyposażenie warsztatu stanowiło palenisko z miechem kowalskim, inaczej zwanym dmuchawą. Nie mogło tu zabraknąć różnych rodzajów kleszczy, młotków, przebijaków i kowadła. Częścią ekspozycji jest zadaszenie do podkuwania koni podkowami wyprodukowanymi właśnie w tym warsztacie. Niedaleko warsztatu znajduje się studnia żurawowa, spichlerz z bali z piwnicą oraz stóg „oboroh”.

Jak to jest w dobrym obyczaju w większości skansenów, także i tu odbywają się różne imprezy kulturalne oraz pokazy rzemiosł ludowych. Dzieje się to zazwyczaj w centrum skansenu, gdzie znajduje się swego rodzaju mały amfiteatr. Weźcie w nich udział i Wy, aby poczuć tę wyjątkową atmosferę. Zarezerwujcie nocleg na naszej stronie zakwaterowanie Humenné, a do skansenu będziecie mieć przysłowiowy rzut beretem.