Grody Fončorda

Zamki nie muszą być tylko opuszczone, ciemne i zapomniane gdzieś w głuszy kilometry od cywilizacji. Niektórych z nich nawet by Państwo nie określili mianem zamków. Jednym z przykładów jest Mestský hrad v Banskej Bystrici. Być może przechodzili Państwo obok niego wielokrotnie i nawet Państwo nie wiedzieli, że to zamek.

Główną budowlą kompleksu zamku miejskiego jest kościół Panny Marii. Stowił on również centrum twierdzy, której zadaniem była ochrona wydobytych bogactw naturalnych, przede wszystkim miedzi. Co ciekawe, nie trzeba było go aż tak bardzo chronić przed wrogami, co przed własnymi mieszkańcami podczas powstań górniczych. Swoją siedzibę miał tu przedstawiciel króla i Kościoła, to właśnie ze względu na tę ważną pozycję zamek doczekał się obwarowań. Najstarszy budynek, wspomniany kościół, pochodzi już z XIII wieku. Z biegiem czasu przybywały coraz to nowe budynki. Na przykład gotycki dom króla Macieja w 1479 roku, budynek starego ratusza w 1500 roku czy kościół św. Krzyża wybudowany 8 lat przed nim. Ciekawostką jest, że mieszkańcy przy budowie kompleksu inspirowali się swoim sąsiadem, zamkiem miejskim w miejscowości Kremnica.

Obronę zamku zapewniało kilka baszt, jednak najważniejszą funkcję pełnił potężny barbakan z bramą wjazdową. Wejście rozwiązano nawet poprzez dwie bramy, osobną dla wozów i osobną dla pieszych.

Aby ciekawostek o obiekcie Mestský hrad v Banskej Bystrici nie było mało, dodajemy jeszcze jedną. W tutejszym kościele parafialnym znajdował się ołtarz słynnego Mistrza Pawła z Lewoczy. Ten w miejscowości Levoča uważany jest za jeden z najbardziej zachwycających i najpotężniejszych ołtarzy w całej Europie Środkowej. W mieście Banská Bystrica był jeszcze potężniejszy, jeszcze bardziej majestatyczny i rzekomo jeszcze piękniejszy. Niestety nie możemy tego udowodnić, ponieważ w 1761 roku kościół strawił pożar i ołtarz spłonął.

Od tego okresu budynki kompleksu zamkowego przeszły kilka rekonstrukcji. Jedna z nich dotyczy budynku starego ratusza, który przeszedł najbardziej znaczące zmiany w latach 1546–1565. W takiej formie mogą go Państwo podziwiać do dziś. Mestský hrad v Banskej Bystrici jest niezwykle cennym obiektem i zasłużenie stał się narodowym zabytkiem kultury. Dziś na terenie zamku można spacerować, zjeść posiłek czy odwiedzić instytucję Stredoslovenská galéria z ponad 9000 eksponatów.

Banská Bystrica to synonim słowackiej historii, łączącej się przede wszystkim z SNP. Tej ważnej tematyce poświęcone jest także znane w całej Słowacji Múzeum Slovenského národného povstania. Jak Państwo widzą, nie tylko nowożytna, ale i ta starsza historia miała w sercu Słowacji swoje miejsce.

Na miasto Banská Bystrica potrzebują Państwo zdecydowanie więcej niż tylko jeden dzień. Do tego niezbędny jest przyjemny nocleg. Znajdą go Państwo w licznych pensjonatach i hotelach w samym mieście. Jeśli chcieliby Państwo zaoszczędzić, warto rozejrzeć się za jedną z wielu kwater prywatnych rozmieszczonych we wszystkich dzielnicach miasta. Z pewnością któraś z nich Państwa zainteresuje.

Nasz kraj jest pełen licznych zamków, znanych, mniej znanych, jak i tych zupełnie nieznanych. Dla wielu z pewnością zupełnie nieznany jest również Ľupčiansky hrad. Mimo że leży zaledwie kilka kilometrów od miejscowości Banská Bystrica, niewielu turystów o nim wie. Południowa strona pasma Nízke Tatry jest ogólnie pomijana. Spróbujcie to zmienić, wybierzcie się do miejscowości Slovenská Ľupča i przekonajcie się, że nie będziecie żałować.

W miejscu obecnego zamku stał pierwotnie drewniany gród. W 1241 roku na nasze terytorium wtargnęli Tatarzy i zdobyli stare drewniane zamki. Te murowane odparły ich atak. Tym zainspirowali się również budowniczowie obiektu Ľupčiansky hrad i w 1250 roku wznieśli nowoczesny kamienny zamek.

Zamek miał istotne położenie obronne i chronił drogi dojazdowe do znanych miast górniczych. Najsłynniejszymi są z pewnością Banská Bystrica i Banská Štiavnica. Ciekawostką jest fakt, że zamek został uszkodzony przez nietypowy żywioł. Pożary były w owym okresie powszechne, jednak zamek w miejscowości Slovenská Ľupča został uszkodzony przez coś innego, trzęsienie ziemi. Nawiedziło ono region w 1443 roku i bardzo zniszczyło również sam zamek nad rzeką Hron. Po pracach naprawczych nastąpiło kilka przebudów, a za najważniejszą odpowiada Pavol Rubigall, który rozpoczął ją w 1572 roku.

Po tym okresie zamek doświadczał niezwykle częstych zmian właścicieli. Był regularnie zdobywany, plądrowany i wciąż rządził nim ktoś inny. Od 1707 roku stacjonował tu austriacki garnizon wojskowy, a zarazem mieściło się więzienie. Od drugiej połowy XIX wieku znaczenie zamku spadło. Wybuchł w nim požiar i służył do innych celów. Mieścił się tu sierociniec, szkoła, zakład poprawczy dla nieletnich czy szkoła zawodowa. Zamek jest jednak narodową pamiątką kultury i znajduje się w dobrze zachowanym stanie. Kryje w sobie wiele niespodzianek, z których jedną jest korytarz ewakuacyjny z dna studni zamkowej o głębokości ponad 60 metrów. Unikatem jest również lipa rosnąca na dolnym dziedzińcu. Miejscowi nazywają ją Korvínova lipa, a jej wiek szacuje się na 700 lat, co czyni ją jedną z najstarších lip w Europie Środkowej.

Obecnie zamek, również dzięki kompleksowej rekonstrukcji, znajduje się w wyjątkowo dobrym stanie. W latach 90. znajdował się pod zarządem instytucji Krajský pamiatkový ústav, a od 2002 roku jego właścicielem jest firma Železiarne Podbrezová. Również dzięki nietypowemu właścicielowi zamek otrzymał drugą szansę. Przeprowadzono znaczące prace rekonstrukcyjne i zamek został udostępniony dla zwiedzających.

Miejscowość Slovenská Ľupča ma w swojej okolicy wiele ciekawych miejsc. Odpoczniecie w uzdrowisku Brusno, a w niedawną historię zajrzycie w muzeum Múzeum SNP w miejscowości Banská Bystrica. Poznacie bogatą przeszłość górniczą, a to wszystko w atrakcyjnym otoczeniu regionu Horehronie. Przyjemnym dodatkowym atutem jest ciche i przytulne zakwaterowanie, czy to w pensjonatach, czy też na kwaterach prywatnych. Ta forma wypoczynku cieszy się w ostatnim czasie ogromną popularnością ze względu na komfort i spokój, które zapewnia. Przyjedźcie wypróbować ją do miejscowości Slovenská Ľupča.

Środek naszego kraju, ukryty głęboko w górach, miał w przeszłości swoje niezastąpione miejsce na mapie Słowacji. Dzięki rozwiniętemu górnictwu była to jedna z najważniejszych ekonomicznie obszarów w ogóle. Jednym z takich miast górniczych, których bez wątpienia nie trzeba przedstawiać, jest Kremnica.

Kremnicka mennica jest znana już dzieciom w szkołach podstawowych. To starożytne miasteczko ma kolejną ciekawostkę wartą wzmianki, którą jest Mestský hrad v Kremnici. Jest on ciekawy tym, że w gruncie rzeczy nie jest to zamek w tradycyjnym tego słowa znaczeniu. Jeśli pod pojęciem zamku wyobrażacie sobie majestatyczne, wysokie wały, kilkumetrowe mury i zrujnowane mury obronne, to tutaj tego w zasadzie nie znajdziecie.

Mestský hrad v Kremnici tworzy kompleks budynków, które powstały w różnych okresach. Dzięki temu na małej przestrzeni skoncentrowało się wiele stylów architektonicznych, co miłośnik historii z pewnością doceni. Wzgórze zamkowe było zasiedlone już przed budową miejskiego zamku. Dowodzą tego liczne znaleziska archeologiczne w tym rejonie.

Pierwotnie stał tu kościół romański, który z biegiem czasu doczekał się fortyfikacji i nowych sąsiadów. Sama umocnienia wybudowano pod koniec XIV wieku. Jej częścią była duża wieża bramna, jedna mniejsza wieża oraz baszta obronna. W ten sposób cały kompleks zyskał wygląd zamku.

Fortyfikacje zamku tworzy potężny, podwójny mur obronny. Wejście do tej części terenu zapewnia kamienny most, kiedyś znajdował się tu także zwodzony most drewniany. Mury obronne chroniły również największy kremnicki skarb – magazyn wydobytego złota i monet. Brama wejściowa do zamku odgrywała ważną rolę. Oprócz samej obrony terenu, mieszkał w niej zarządca zamku. Unikatem miejskiego zamku jest także obecność najstarszego budynku w mieście – karnera. Składa się on z kaplicy oraz przestrzeni, w której składano kości zmarłych wykopane ze starszych grobów.

Potężna i niedająca się przeoczyć była również baszta górnicza, pełniąca głównie funkcję obronną. Ze względu na złą statykę została jednak w pewnym okresie pomniejszona, przez co nie można jej już oglądać w całkowicie pierwotnym stanie. Głównym budynkiem kompleksu zamkowego jest Kostol sv. Kataríny, który zobaczycie już z daleka. Wieża została uszkodzona w 1560 roku, lecz dzięki ówczesnej przebudowie jest dziś tak wysoka. Na wieży kościelnej znajduje się zegar przeniesiony z sąsiedniej wieży zegarowej. Dumą świątyni jest tutejszy organ, który kryje w sobie niesamowite blisko 3500 piszczałek.

Warto wspomnieć także o budynku starego ratusza. Co czeka na Was w Mestskom hrade Kremnica dzisiaj? Udostępniony do zwiedzania jest karner, wystawa rzeźb, ekspozycja tradycyjnych dzwonów i ludwisarstwa, znajdziecie tu również wykopaliska archeologiczne oraz wystawę tradycyjnych sposobów obrony miasta w przeszłości. Kompleks zamkowy w Kremnici z powodzeniem wypełni Wam całe popołudnie.

Zakwaterowanie możecie wybrać nawet bezpośrednio pod zamkiem, na rynku. W starych domach mieszczańskich znajdują się dziś pensjonaty czekające właśnie na Was. Szukać można także dalej od centrum. Oferuje się tu wiele kwater prywatnych w przystępnych cenach. Nic już nie stoi na przeszkodzie, aby odwiedzić to starożytne miasto.