Skanseny Sokoľany

Skansen archeologiczny w miejscowości Nižná Myšľa usytuowany jest w lokalizacji uznawanej za jedno z najbogatszych stanowisk archeologicznych dokumentujących osadnictwo prahistoryczne. Spośród tutejszych stanowisk jako pierwsza wzmiankowana była Skalka, a następnie Alamenev, Koscelek, Moľva, Prepoštstvo oraz Várhegy.

Na ostatnim z wymienionych stanowisk wzniesiono repliki dawnych domostw z okresu wczesnej i środkowej epoki brązu, które przestały istnieć około 1400 roku p.n.e. Pierwsze badania archeologiczne rozpoczęły się w 1948 roku, a od 1977 roku prowadzone są w sposób systematyczny. Odnaleziono około 2 300 naczyń oraz 5 000 przedmiotów z kamienia, kości i brązu o różnym przeznaczeniu. Zabytki archeologiczne wystawione są w muzeum gminnym, które mieści się w zabytkowym budynku kasztelu z XIII wieku.

Kompleks dwóch osad i cmentarzyska znajduje się na południe za miejscowością Nižná Myšľa, na wzgórzu o wysokości 217 m n.p.m. Osada obronna I stanowi najstarszą osadę kultury otomani-füzesabony. Osada miała wymiary 50 × 60 m z wejściem po konstrukcji drewniano-kamiennej. Domostwa posiadały drewniane ściany oraz wylepiane gliną podłogi. Domy o konstrukcji zrębowej posiadały również podwyższone paleniska. Osada miała charakter rolniczo-rzemieślniczy; odnaleziono tu przedmioty z poroża, brązu, kamienia oraz różne figurki gliniane.

Osada obronna II powstała w wyniku rozwoju społeczności na powierzchni 8 ha z wałem kamienno-ziemno-drewnianym. Domy oraz obiekty gospodarcze wznoszono w typie zrębowym. Osada stanowiła centrum kultu, gdzie odprawiano różne obrzędy kultowe. Osadnicy zajmowali się garncarstwem, obróbką kości, poroża i metali kolorowych.

Na cmentarzysku oddalonym o 200 metrów od osady odnaleziono ponad 900 grobów, przy czym w każdym znajdowały się liczne dary grobowe. Chowano w pozycji skurczonej, twarzą na wschód, przy czym kobiety leżały na lewym boku, a mężczyźni na prawym. Groby posiadały drewniane usztywnienia, pozostałości drewnianych trumien lub nawet dwuczęściowych sarkofagów.

Do stanowiska prowadzą dwie trasy: niebieska trasa rowerowa oraz czerwona trasa piesza. Ze względu na kompleksowy charakter ekspozycji warto zaplanować odpowiednią ilość czasu na zwiedzanie nie tylko samego skansenu, ale i okolic miasta Košice. W planowaniu wyjazdu pomocna będzie strona zakwaterowanie Košice oferująca noclegi w okolicy.

Národopisné múzeum s kováčskou vyhňou znajduje się w gospodarstwie przy ulicy Hlavnej pod numerem 130 w miejscowości Moldava nad Bodvou. Jest to ekspozycja należąca do Slovenské technické múzeum w Košiciach. Obiekt stanowi rzadko spotykany, zachowany przykład, który wiarygodnie ukazuje specjalistyczny, małomiasteczkowy i wiejski warsztat kowalski. Jego zwiedzanie jest możliwe wyłącznie po wcześniejszym zgłoszeniu w Mestské kultúrne stredisko. PhMr. Gustáv Stibrányi, honorowy obywatel miasta, prezentuje w muzeum niektóre ze swoich znalezisk archeologicznych.

Budynek muzeum został wzniesiony z kamienia w okresie około 1830 roku. Jest to sześciopomieszczeniowa, parterowa budowla ludowa, która reprezentuje typowy dom z regionu Abov z połowy XIX wieku. W przedniej części znajduje się miejsce pracy dawnego użytkownika gospodarstwa. Jest nim autentyczna kuźnia z otwartym paleniskiem, otwartym kominem i stołem kowalskim. Podczas uważnego oglądania poszczególnych narzędzi uwadze zwiedzającego nie umknie fakt, że podkuwano tu również konie, co potwierdza obecność zadaszenia przed kuźnią.

Przechodząc dalej w głąb domu, zobaczą Państwo trzy pomieszczenia. W środku budynku znajduje się kuchnia, urządzona i wyposażona tak jak pierwotnie, na przełomie XIX i XX wieku. Obok niej mieści się pomieszczenie z cechem szewskim, który w miejscowości Moldava miał długą tradycję. Ostatnie pomieszczenie mieści ekspozycję narzędzi różnych cechów, krawieckiego, kapeluszniczego i piernikarskiego.

Jednocześnie znajduje się tu mała galeria, w której wystawiono archiwalne fotografie i obrazy przedstawiające miasto. Oprócz nich zobaczą Państwo również krosno tkackie, które do dziś jest sprawne. Tylna część budynku miała charakter gospodarczy. Znajduje się tu obora dla bydła oraz przestrzeń z przechowywanymi dawnymi narzędziami i zachowanymi maszynami rolniczymi.

Mogą Państwo wybrać się na wycieczkę do tego wyjątkowego warsztatu kowalskiego i przy okazji zwiedzić okolicę. Wschodnia Słowacja ma bowiem wiele do zaoferowania, zarówno jeśli chodzi o atrakcje, jak i oferty noclegowe. Nocleg znajdą Państwo na stronie zakwaterowanie Moldava nad Bodvou.