Skanseny Šariš

Muzeum Architektury Ludowej w Bardejowie jest udostępnione dla zwiedzających od 1965 roku i może poszczycić się mianem najstarszego skansenu na Słowacji. Znajduje się ono pod patronatem Muzeum Szaryskiego w Bardejowie. Przybliża nam architekturę ludową etnii słowackiej i rusińskiej zamieszkującej region północnego Zemplina i Górnego Szarysza, która była typowa dla XIX i XX wieku.

W ogólnej liczbie 24 budynków mieszkalnych, które znajdują się na terenie ogrodu, reprezentowane są 4 rodzaje budowli. Są to obiekty sakralne, mieszkalne budynki z bali, gospodarcze oraz techniczne. W epokę ich powstania przeniosą Was meble i narzędzia znajdujące się w poszczególnych budynkach. Najbardziej rozpowszechnionymi wariantami domów mieszkalnych są domy ubogich rolników ze wsi Frička i Krasna Łąka, dom średniego rolnika z Petrovej, dom rolnika z Kračúnoviec oraz budynek mieszkalny drobnego rolnika z Malcova.

Ekspozycja kryje w sobie nie tylko znaczące, ale i cenne eksponaty. Za najważniejsze budowle uznaje się greckokatolicką cerkiew drewnianą z Mikulášovej-Niklovej z 1730 roku oraz cerkiew św. Mikołaja, która jest prawosławną cerkwią drewnianą ze Zboja w Górach Bukowskich, pochodzącą z 1775 roku. Znajdziecie tu również kuźnię, stępę do wyrobu sukna, suszarnię owoców oraz unikalne urządzenie wiertnicze z XVIII wieku, które wykorzystywano do produkcji drewnianych rur wodociągowych o napędzie wodnym.

Skansen w Bardejowie jest bliższy publiczności także dzięki różnym wydarzeniom, które są regularnie organizowane. Spośród wielu warto wspomnieć o najbardziej lubianych, jakimi są Niedziela Garncarska, Dzień Rzemiosła, Popołudnie z Folklorem czy przegląd folkloru rusińskiego i szaryskiego.

Skansen znajduje się na północnym wschodzie Słowacji, na obrzeżach Bardejowskich Kąpieli. Niezależnie od tego, czy przebywacie na leczniczym pobycie uzdrowiskowym, czy znaleźliście zakwaterowanie na stronach poświęconych noclegom w Bardejowie i szukacie wskazówek dotyczących wycieczek oraz atrakcji w okolicy, z pewnością nie należy pomijać wizyty w Muzeum Architektury Ludowej w Bardejowie.

Miniskanzen drevených chrámov to ekspozycja wybudowana na terenie obiektu Bazilika minor w miejscowości Ľutina w powiecie Sabinov. Repliki drewnianych świątyń wykonane w skali 1:10 przedstawiają przykład sakralnej architektury wschodniej części kraju Slovensko. W 2011 roku miniskanzen otworzył i poświęcił arcybiskup preszowski i metropolita Ján Babjak SJ.

Budowa projektu przebiegała w kilku etapach. Dzięki współfinansowaniu ze środków Unii Europejskiej w ramach Programu Współpracy Transgranicznej Rzeczpospolita Polska – Republika Słowacka (pierwszy i drugi etap) oraz Norweskiemu Mechanizmowi Finansowemu (trzeci etap) ekspozycja została rozszerzona również o świątynie z państw Polska i Ukraina.

Pierwszy etap zrealizowano w latach 2011–2012, w wyniku czego w skansenie powstało 11 miniatur z okolic miasta Snina. Miniatury pochodzą z miejscowości Brežany, Hrabová Roztoka, Inovce, Jalová, Kalná Roztoka, Kožuchovce, Matysová, Ruská Bystrá, Ruský Potok, Topoľa oraz Uličské Krivé.

Drugi etap zrealizowano w 2013 roku i przyniósł on do skansenu kolejnych 10 eksponatów, głównie z okolic miasta Bardejov. Miniatury pochodzą z miejscowości Frička, Hutka, Jedlinka, Kožany, Krivé, Lukov-Venecia, Mikulášová, Tročany, Vyšná Polianka oraz Zboj.

Trzeci etap zrealizowano w latach 2015–2016. Do skansenu trafiły miniatury z miejscowości Bodružal, Dobroslava, Hunkovce, Korejovce, Krajné Čierno, Ladomirová, Miroľa, Nižný Komárnik, Potoky, Príkra, Šemetkovce i Vyšný Komárnik. Miniatury ukraińskich świątyń pochodzą z miejscowości Jaseňa, Kanora, Lazečšina, Rekity, Svaľava oraz Užok. Późniejsze uzupełnienie o 9 miniatur z okolic miasta Svidník (2015–2016) zostało sfinansowane z darowizn organizacji słowackich rodaków oraz prywatnych darczyńców z USA.

Teren jest ogrodzony i oświetlony. Każda miniatura posiada własną tablicę informacyjną z opisem i historią. Większość miniatur słowackich świątyń przedstawia obiekty pochodzące z XVIII i XIX wieku. Osiem świątyń ze słowackiej części Łuku Karpackiego znajduje się na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO.

Miejscowość Ľutina, w której znajduje się miniskanzen, jest miejscem pielgrzymkowym. Odpowiednie noclegi w okolicy znajdą Państwo na naszej stronie noclegi powiat Sabinov.

Skansen ukraińskiej wsi jest stałą ekspozycją Múzea ukrajinskej kultúry. Znajduje się w mieście Svidník, konkretnie w lokalizacji Kochanovský breh. Na powierzchni 11 hektarów znajduje się tu blisko 50 tradycyjnych domów mieszkalnych i budynków gospodarczych położonych pośród przyrody. Skansen udostępniono zwiedzającym w 1982 roku.

Teren ekspozycji płynnie przechodzi w pobliski amfiteatr. Odbywa się w nim co roku festiwal Slávnosti kultúry Rusínov - Ukrajincov Slovenska. Nasza kultura była zawsze ściśle powiązana z innymi kulturami, a właśnie kultura rusínska czy ukraińska stanowią jej niezłączną część.

Etnograficzna ekspozycja plenerowa, jak nazywa się skansen, obok głównych typów domów mieszkalnych prezentuje również tradycyjne budynki gospodarcze (spichlerze, stodoły, stogi, studnie, piwnice i inne), które wykorzystano do ekspozycji tradycyjnych narzędzi rolniczych. Chodzi tu o różnego rodzaju m.in. wozów, skrzyni na zboże, pługów, bron czy koszy na ziarno.

Wzdłuż potoku przepływającego przez wieś umieszczono obiekty techniczno-przemysłowe, do których działania niezbędna była woda. Zobaczymy tu młyn wodny z wsi Bogliarka, tartak wodny i stępy z wsi Livov oraz kilka mniejszych obiektów. Do innych bardzo ciekawych zabytków z pewnością zalicza się drewniana szkoła z bali z 1928 roku z wsi Kurov, strażnica pożarna z pierwszej połowy XX wieku z wsi Nižné Repaše oraz różne budynki o charakterze sezonowym. Do dziś tętni życiem tutejsza tradycyjna karczma furmańska z wozownią z początku XIX wieku, ponieważ serwowane są w niej posiłki. Dominantą skansenu jest cerkiew – greckokatolicka drewniana Chrám sv. Paraskievy z 1766 roku, która pierwotnie znajdowała się we wsi Nová Polianka (Mergeška). Ciekawostką jest to, że obecnie w drewnianej cerkwi organizowane są uroczystości ślubne i inne obrzędy.

Ekspozycja znajduje się 1 km od centrum miasta. Teren skansenu w Svidníku jest dostępny dla osób wózkach, jednak same obiekty nie są przystosowane. Od 1986 roku w ekspozycji etnograficznej organizowane są uroczystości „Poklady ľudu”. Przybliżają one odwiedzającym, jak wyglądało historyczne wesela rusińskie, powitanie wiosny z naciskiem na tradycje wielkanocne, świętowanie narodzin dziecka, chrzest, pokazy tradycyjnych rzemiosł ludowych, wiejską zabawę i wiele innych. Bardzo popularne są również Dni remesiel a ľudových tradícií, podczas których można zobaczyć klasyczną obróbku wikliny, drewna, gliny, metalu, nici oraz skóry.

Jeśli również Wy pragniecie poznać korzenie ukraińskich wsi, ich kulturę i tradycje, odwiedźcie skansen w Svidníku. Okolica miasta jest niezwykle atrakcyjna, pełna innych atrakcji oraz uroków przyrodniczych Nízkych Beskýd. Cały Prešovský kraj oferuje również różnorodne bazy noclegowe, które możecie zarezerwować bezpośrednio przez naszą stronę ubytovanie Prešovský kraj.