Múzeum slovenskej dediny - Jahodnícke háje
Múzeum slovenskej dediny (Muzeum Słowackiej Wsi) to ekspozycja podlegająca Slovenskému národnému múzeu w Martine. Ta ekspozycja budowana jest w lokalizacji Jahodnícke háje w południowo-wschodniej części miasta Martin już od lat 60. XX wieku. Jest to największa ekspozycja etnograficzna na wolnym powietrzu na Słowacji, która po raz pierwszy otworzyła swoje bramy dla publiczności w 1972 roku, a od 2004 roku funkcjonuje całorocznie.
Na powierzchni 15,5 hektara znajduje się ponad 150 obiektów o charakterze mieszkalnym, gospodarczym, technicznym, społecznym i sakralnym, pochodzących z regionów północno-zachodniej Słowacji. Nie wszystkie są udostępnione zwiedzającym wewnątrz, jednak wiele z nich tak. Do reprezentowanych regionów należą Orava, Turiec, Kysuce - Podjavorníky oraz Liptov.
Najstarszą udostępnioną ekspozycją terenu skansenu jest region Orava. Budowano ją w dwóch etapach, w latach 1968–1972 oraz 1980–1984. Najbardziej godną uwagi zagrodą jest z pewnością zagroda szlachecka z Vyšného Kubína z 1748 roku. Region reprezentowany jest przez 10 zagród wiejskich. Zwiedzający zobaczą tu jednak również obiekty techniczne (olejarnię z Oravského Veselého, warsztat kowalski ze Suchej Hory), obiekty społeczne (leśniczówkę i karczmę z Oravskej Polhory), drobne obiekty sakralne (kapliczkę ze Bzín i Krušetnice) oraz samotnie stojące budynki gospodarcze różne (spichlerze i piwniczki na ziemniaki ze Zuberca, Dlhej nad Oravou i Sedliackej Dubovej).
Region Turiec budowano w latach 1974–1990, przy czym ekspozycja nadal nie jest ukończona zgodnie z pierwotnym planem. Dominantą jest rzymskokatolicki drewniany kościółek z Rudna z 1792 roku, w którym podczas imprez programowych odbywają się ewangelickie nabożeństwa lub rzymskokatolickie msze święte. Łącznie region ma zrealizowane budowlano 7 zagród (z Dubového, Moškovca, Nolčova, Trebostova, Čremošného, Sklabine, Slovian), 6 budowli sakralnych (kościół z Rudna, kapliczki z Beníc, Slovian i Polerieky, dzwonnice z Koštian i Ondrašovej), 2 warsztaty rzemieślnicze (warsztat kuśnierski i sukienniczy z Veľkého Čepčína), 4 obiekty społeczne (sklep i strażnicę pożarną z Laskára, kurię szlachecką z Blažoviec, altanę ze Slovenského Pravna, wozownię z Moškovca) oraz samotne budynki gospodarcze (stodołę z Blatnice, spichlerz z Karlovej, część gospodirczą zagrody z Kaľamenovej).
W regionie Kysuce - Podjavorníky prezentowana jest kultura i budownictwo ludowe z obszarów Kysuce, Javorníky, Žiarska kotlina, Rajecká dolina oraz środkowe Považie. Ekspozycja była budowana w latach 1972–1985. Obiekt szkoły podstawowej z Petrovíc i szałas pasterski z Papradna przedstawiają najpowszechniejszy wariant sezonowo wykorzystywanego obiektu na terenach pozabudowlanych wiosek w regionie Javorníky. Zagrody wiejskie z Kysúc prezentowane są w formie zabudowy ulicowej, natomiast w postaci rozproszonych siedlisk znajdziecie sezonowo wykorzystywane budowle z regionu Kysúc i Javorníkov.
Budowa ekspozycji regionu Liptov była realizowana w latach 1974–1990, a w 2005 roku udostępniono zwiedzającym pierwsze dwie zagrody. Chodzi o zagrody z Vavrišova i Východnej. Znajdują się tu również niedostępne dla publiczności zagrody z Liptovskej Lužnej, Hubovej, Nižnej Boce i Liptovskej Sielnice, dzwonnica z Trsteného, spichlerze z Ludrovej i Hubovej, obórka z Nižnej Boce, kuria szlachecka z Kráľovej Lehoty, chłodnia z Malinnej, szałasy dojniarek z Liptovskej Lužnej, dom mieszkalny z Vitálišoviec oraz stogi siana z Liptovskej Kokavy.
Ekspozycja całego skansenu przedstawia zwiedzającym wiarygodny obraz tradycyjnego budownictwa ludowego, mieszkalnictwa i sposobu życia na północno-zachodniej Słowacji w okresie drugiej połowy XIX wieku i pierwszej połowy XX wieku. Pierwotnym zamiarem było stworzenie spójnego obrazu sposobu życia i tradycyjnej kultury budowlanej na terenie całej Słowacji, oczywiście z odwzorowaniem poszczególnych specyfik typowych i regionalnych.
Jeśli podczas zwiedzania muzeum poczujecie ochotę na odświeżenie, odwiedźcie budynek karczmy z Oravskej Polhory, który jest wykorzystywany w tych celach. W skansenie organizowane są również warsztaty twórcze dla szkół podstawowych z wykorzystaniem tradycyjnych technik produkcji oraz materiałów. Dojedziecie do nas samochodem z centrum wsi przez Jesenskú ulicu, w kierunku Turčianskich Teplic lub Banská Bystrica.
Okolica Martina oferuje wiele innych ciekawych atrakcji, które warto odwiedzić. Planując zwiedzanie Múzea slovenskej dediny, koniecznie zaplanujcie wycieczkę wielodniową. Okolica zaoferuje Wam wiele piękna i możliwości spędzania wolnego czasu, a nasza strona z kolei zapewni wygodne noclegi w Martinie.
