Šarišský hrad
W kraju preszowskim, zaledwie 5 km od miasta Preszów, na wzgórzu Šarišský vrch nad miejscowością Veľký Šariš, dumně wznoszą się pozostałości rozległego Šarišského hradu. Swoją powierzchnią wynoszącą 2,7 ha należy on do największych średniowiecznych warowni na Słowacji. Zamek został wzniesiony w XII wieku i jego zadaniem była ochrona ważnego szlaku handlowego biegnącego wzdłuż doliny rzeki Torysa. W pierwszej wzmiance pisemnej z 1245 roku pojawia się pod nazwą „Castrum Sarus”. Dostęp do ruin jest stosunkowo prosty i mało wymagający. Na wzgórze zamkowe doprowadzi Was szlak pieszy oznakowany na żółto, który prowadzi bezpośrednio z parkingu pod zamkiem. Spokojnym krokiem wejście asfaltową ścieżką zajmie Wam około 40 minut.
Andezytowe wzgórze od najdawniejszych czasów było górą świętą, na której odbywały się najstarsze obrzędy i uroczystości religijne. Podstawą pierwszego zamku było fortyfikowanie wałowe, do którego później dobudowano drewniane palisady. Ta pierwotna twierdza po najmie tatarskim zaczęła przekształcać się w kamienny zamek. Już od początku swego istnienia zamek Šariš był zamkiem królewskim, na którym przebywali władcy podczas swoich wizyt w Abovie i na Sarišu. W latach 40. XIII wieku stał się centrum Šarišského komitátu, administracyjnej organizacji terytorium oraz siedzibą żupanów szaryskich.
Na początku XIV wieku zamek opanował ród Omodejów, który nie przepadał za królem Węgier Karolem Robertem z Andegawenów. Nowi właściciele powiększyli kompleks zamkowy o obiekty mieszkalne i gospodarcze, a także rozbudowali i wzmocnili fortyfikacje. Po bitwie pod Rozhanovcami w 1312 roku warownia ponownie stała się własnością królewską. Później, w 1405 roku, król Zygmunt Luksemburski darował ją Peterowi Perényiemu. Od tamtych czasów zamek przechodził w ręce wielu właścicieli i przeszedł liczne przebudowy budowlane. W 1642 roku przeszedł na własność rodu Rakoczych. Wybuch prochu strzelniczego w 1660 roku zapoczątkował jego upadek. Budynki zamkowe uległy tak dużym zniszczeniom, że w kolejnych latach wykorzystywano je wyłącznie na potrzeby wojska. Los obiektu ostatecznie przypieczętował pożar w 1687 roku.
Centrum Šarišského hradu była wysoka wieża czworoboczna, tzw. donżon, o wymiarach 13,2 x 13,2 metra. System obronny składał się z potężnych murów z czternastoma wbudowanymi basztami i strzelnicami. Na dziedzińcu znajdował się pałac zamkowy, cysterny, budynki gospodarcze oraz wieże obronne. Dzięki badaniom archeologicznym oraz późniejszej konserwacji i odbudowie niektórych obiektów, dziś możecie podziwiać mury obwodowe oraz wysoką na 15 metrów wieżę widokową, z której roztacza się wspaniała panorama na szczyty Vysokých Tatier, Levočské vrchy, pasmo górskie Čergov i Slanské vrchy. Dobrze widoczne są również pozostałości Kapušianskeho i Kamenického hradu. Całe wzgórze zamkowe zostało ogłoszone narodowym rezerwatem przyrody.
Zamek jest dostępny przez cały rok. Jeśli jednak zaplanujecie wycieczkę na koniec lipca, macie wyjątkową okazję wziąć udział w festiwalu filmowym Filmová noc. Podczas trzydniowego programu możecie liczyć na twórczość młodych twórców filmowych oraz różnorodne warsztaty i programy dla dzieci. W sierpniu możecie zmierzyć siły podczas zawodów biegowych Hradná míľa, a koniec wakacji upływa pod znakiem tradycyjnych występów historyczno-teatralnych Šarišské hradné dni. Noc z 14 na 15 września poświęcona jest nocnemu zwiedzaniu zamku.
Wycieczkę do pozostałości unikalnej średniowiecznej warowni warto połączyć z wizytą w stolicy regionu szaryskiego. Do najpiękniejszych zabytków Prešova należą bez wątpienia Prešovská kalvária oraz Konkatedrála sv. Mikuláša. Na swoją listę wakacyjną wpiszcie również rozrywkę w Aquaparku Delňa oraz relaks prozdrowotny w jaskini solnej. Jeśli chcecie odkryć kolejne atrakcije Šarišského regiónu, polecamy zarezerwowanie noclegu niedaleko Hradu Šariš. Noclegi we Veľkom Šariši to czyste i przytulne pokoje w romantycznych pensjonatach oraz niedrogich hosteli.
