Skanseny Dúbrava (okres Liptovský Mikuláš)

Archeoskanzen Havránok to stanowisko archeologiczne w regionie Liptov, które znajduje się na wschodnim podnóżu wzgórza Úložisko na wysokości 741,7 m n.p.m. Ekspozycja powstała w celu prezentacji szerokiej publiczności wyników badań archeologicznych, które były prowadzone podczas budowy zapory wodnej Liptovská Mara. Obecnie kompleks z rekonstrukcjami budowli, miejsc ofiarnych oraz znaleziskami przedmiotów ma status narodowego zabytku kultury.

Lokalizacja ta była w przeszłości miejscem osad rzemieślniczo-rolniczych, których ludność pozostawała pod wpływem kultury celtyckiej. W okresie od XII do XV wieku znajdowała się tutaj osada słowiańska. Ekspozycja obejmuje zrekonstruowane obiekty mieszkalne, obronne i kultowe z młodszej epoki żelaza, starszego okresu rzymskiego oraz ze średniowiecza.

Elementem kompleksu jest ufortyfikowane sanktuarium z elementami celtyckich rytuałów religijnych, które w przeszłości pełniło funkcję centrum duchowego. Na brzegu zbiornika wodnego Liptovská Mara stoi oryginalna wieża średniowiecznego kościoła Panny Márie z XII wieku. Ekspozycja na szczycie Havránku obejmuje również średniowieczny gródek szlachecki z pozostałościami umocnień, palisad, fosy oraz wieży obronnej.

Obiektem zarządza Liptovské múzeum v Ružomberku, które na terenie kompleksu organizuje wydarzenia kulturalno-edukacyjne dla uczniów szkół podstawowych i średnich, przybliżające życie Celtów oraz ludności kultury puchowskiej. Od wiosny do jesieni skansen jest miejscem wydarzeń prezentujących dawne rzemiosła, obróbkę skóry, garncarstwo oraz pokazy szermierki historycznej.

Archeoskanzen Havránok jest dostępny z miejscowości Bobrovník i Vlachy czerwono znakowanym szlakiem turystycznym. W okolicznych miejscowościach oraz w regionie Liptov dla odwiedzających dostępne są miejsca noclegowe.

Vlkolínec to osada pod szczytem Sidrovo, która obecnie jest rezerwatem architektury ludowej, wpisanym na listę UNESCO. Osada Vlkolínec jest częścią miasta Ružomberok w kraju żylińskim. Można się tu dostać, skręcając z drogi między Ružomberkiem a Bańską Bystrzycą. Jednak ścieżkami i dróżkami do osady można dotrzeć niemal z każdej strony. Skansen jest wyjątkowy pod tym względem, że nawet obecnie niektóre domy są stale lub tymczasowo zamieszkane, dlatego konieczne jest, aby turyści odwiedzali tylko wyznaczone ekspozycje.

W źródłach pisanych Vlkolínec po raz pierwszy wspomniano bezpośrednio w 1461 roku. Kolejną ważną datą był 26 stycznia 1977 roku, kiedy rząd Słowackiej Republiki Socjalistycznej, w celu ochrony wartości kulturowej miejsca, zdecydował, że osada stanie się rezerwatem architektury ludowej. Wreszcie trzecie ważne wydarzenie miało miejsce 11 grudnia 1993 roku, kiedy Vlkolínec został wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Przyrodniczego UNESCO.

Zabudowę osady tworzy obecnie czterdzieści pięć gospodarstw, są to drewniane domy mieszkalne oraz budynki gospodarcze. Ponieważ budynki powstawały na stromym zboczu, nierówny teren górski budowniczowie wyrównywali tak zwaną podmurówką, czyli kamiennym fundamentem. Na nim układali ociosane pnie drzew iglastych. Ściany traktowano kolorową zaprawą wapienną, co jest vlkolínskim unikatem. Na dachy wykorzystywano również to, czego w okolicy było najwięcej, czyli drewno, z którego wytwarzano gonty. Większość domów mieszkalnych składa się z trzech pomieszczeń: wejściowej sieni (kuchni), komory (pomieszczenia magazynowego) i izby (przestrzeni mieszkalnej i sypialni).

Oprócz domów mieszkalnych we Vlkolíncu znajdują się również inne ważne budynki. Prawdopodobnie najstarszą budowlą w osadzie jest dzwonnica, zbudowana w 1770 roku. Dzwonnica, która podobnie jak domy składa się z kamiennej podstawy i drewnianej części, służyła trzy razy dziennie jako znak czasu, a jednocześnie jej dzwonienie zwoływało mieszkańców na nabożeństwa, a także ostrzegało przed pożarami i innymi niebezpieczeństwami. Dominantą w centrum osady jest studnia z 1860 roku, głęboka na 12 metrów, z której wodę pitną czerpali wszyscy mieszkańcy Vlkolínca. Do ważnych budowli zalicza się także Kościół Nawiedzenia Najświętszej Marii Panny z 1875 roku oraz dawny budynek szkoły.

Na łąkach wokół Vlkolínca odwiedzający mogą obejrzeć tak zwane „štále”, czyli szałasy na siano, w których na zimę składowano siano, a dopiero później zwożono je w razie potrzeby. Niedaleko osady można natknąć się na kilka źródeł wody, z których w niektórych wypływa woda pitna.

Częścią skansenu jest oczywiście punkt gastronomiczny oraz sklep z pamiątkami. W ofercie, po wcześniejszym uzgodnieniu, znajduje się możliwość zwiedzania z przewodnikiem, pokazy rzemiosła, warsztaty twórcze, a dla wymagających również degustacja lokalnych specjałów.

Jeśli powyższe informacje przekonały Was, że Vlkolínec jest wart odwiedzenia, zarezerwujcie tutaj przez nasz portal tanie zakwaterowanie i zostańcie na Liptowie nieco dłużej, także ze względu na piękne okoliczne góry, parki wodne czy ośrodki narciarskie. W Ružomberku znajdziecie szeroki wybór apartamentów czy pensjonatów, a w pobliskim ośrodku rekreacyjnym Hrabovo wygodne domki i luksusowe drewniane chaty.